İspanya'da, Sahra altı Afrika kökenli egzotik hayvanların yasa dışı ticaretini yaptığı belirlenen bir şebekeye yönelik operasyonda iki kişi tutuklandı. Operasyon kapsamında, aralarında savana monitör kertenkelesi (Varanus exanthematicus) gibi nesli tehdit altındaki türlerin de bulunduğu çok sayıda canlı ele geçirildi. Polis yetkilileri, söz konusu hayvanların Afrika'dan Avrupa'ya kaçırıldığını ve internet üzerinden yüksek fiyatlarla koleksiyonculara satıldığını açıkladı. Tutukluların, hayvanları sahte belgelerle yasal görünüme kavuşturduğu ve uluslararası anlaşmaları ihlal ettiği belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Operasyon, İspanyol Ulusal Polisi'nin CITES (Nesli Tehlike Altında Olan Türlerin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme) kapsamında yürüttüğü bir soruşturmanın sonucu olarak gerçekleşti. Polis ekipleri, şebekenin faaliyetlerini uzun süredir izliyor ve özellikle sosyal medya platformları ile özel forumlarda yapılan satışları takip ediyordu. Ele geçirilen savana monitör kertenkeleleri, doğal yaşam alanları olan Batı ve Orta Afrika savanalarından yasa dışı yollarla toplanmıştı. Bu tür, CITES Ek II listesinde yer almasına rağmen, kaçak avcılık ve habitat kaybı nedeniyle popülasyonu giderek azalıyor.
İspanya, coğrafi konumu itibarıyla Afrika'dan Avrupa'ya yapılan kaçak hayvan ticaretinde önemli bir geçiş noktası olarak biliniyor. Özellikle Akdeniz kıyıları, kaçakçılar tarafından sıkça kullanılıyor. Son yıllarda İspanyol yetkililer, egzotik hayvan kaçakçılığına yönelik operasyonları artırmış durumda. Geçtiğimiz yıl, Barselona limanında Afrika'dan getirilen yüzlerce kaplumbağa ve yılan ele geçirilmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Egzotik hayvan ticareti, yılda milyarlarca dolarlık bir hacme ulaşan ve uyuşturucu ile silah kaçakçılığının ardından dünyanın en kârlı yasa dışı ticaret kalemlerinden biri olarak kabul ediliyor. CITES verilerine göre, her yıl milyonlarca canlı hayvan yasa dışı yollarla el değiştiriyor. Bu ticaret, yalnızca türlerin neslinin tükenmesine yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda ekosistem dengesini bozuyor ve salgın hastalık riskini artırıyor. Afrika kıtası, özellikle sürüngenler, kuşlar ve memeliler için büyük bir kaynak konumunda. Ancak zayıf denetim mekanizmaları ve yoksulluk, kaçakçılığı besleyen temel etkenler arasında yer alıyor.
Avrupa Birliği, üye ülkeler arasında koordineli bir şekilde yürütülen operasyonlarla bu ticareti engellemeye çalışıyor. Ancak kaçakçılar, sürekli olarak yeni rotalar ve yöntemler geliştiriyor. İspanya'daki son operasyon, bu alandaki mücadelenin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Asya hem de Avrupa ile olan bağlantısı nedeniyle egzotik hayvan kaçakçılığında transit ülke konumunda yer alıyor. Türkiye'de CITES kuralları çerçevesinde yürütülen denetimlere rağmen, özellikle doğu sınırlarından yapılan kaçak girişler ve sosyal medya üzerinden yapılan satışlar sorun oluşturuyor. İspanya'daki bu operasyon, Türkiye'nin de benzer bir tehdit altında olduğunu ve uluslararası iş birliğinin önemini ortaya koyuyor. Özellikle Türkiye'de popüler hale gelen egzotik evcil hayvan talebi, yasa dışı ticareti körükleyebiliyor. Bu nedenle Türkiye'nin, hem kendi sınırları içinde denetimleri sıkılaştırması hem de Avrupa ülkeleriyle istihbarat paylaşımını artırması gerekiyor.
