İspanyol hükümet yetkilileri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Madrid'in askeri harcamalar konusunda Washington'un taleplerini kabul ettiği yönündeki açıklamasına "şaşkınlıkla" tepki gösterdi. Trump, Salı günü yaptığı açıklamada İspanya'nın NATO savunma harcamaları hedefini karşılama sözü verdiğini iddia etmişti. Ancak İspanyol Dışişleri Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkili, "Böyle bir taahhütte bulunmadık. Trump'ın bu çıkışı bizi şaşırttı" dedi. Olay, NATO üyesi ülkelerin gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) en az yüzde 2'sini savunmaya ayırma hedefi konusunda yaşanan gerilimin bir yansıması olarak görülüyor.
Gelişmenin Arka Planı
NATO'nun 2014 Galler Zirvesi'nde üye ülkeler, 2024 yılına kadar savunma harcamalarını GSYİH'lerinin en az yüzde 2'sine çıkarma taahhüdünde bulunmuştu. Ancak İspanya, yüzde 1,28'lik oranla ittifakın en düşük harcama yapan üyelerinden biri konumunda. Trump, görev süresi boyunca Avrupalı müttefikleri savunma bütçelerini artırmaya çağırmış ve bu konuda sık sık baskı yapmıştı. Geçtiğimiz hafta Fox News'e verdiği bir röportajda Trump, İspanya'nın NATO'ya katkısının yetersiz olduğunu söylemiş, hatta İspanya'nın "NATO'yu terk etmesi" gerektiğini ima etmişti. Bu açıklamalar, İspanyol kamuoyunda ve Avrupa'da tepkiyle karşılanmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İspanya'nın savunma harcamaları konusu, NATO içindeki yük paylaşımı tartışmalarının bir parçası. ABD, ittifak bütçesinin yaklaşık yüzde 70'ini karşılarken, birçok Avrupalı üye yüzde 2 hedefinin gerisinde kalıyor. Trump yönetimi, bu durumu "haksızlık" olarak nitelendiriyor ve müttefiklerden daha fazla katkı talep ediyor. İspanya ise ekonomik zorluklar ve kamuoyundaki çekinceler nedeniyle savunma harcamalarını artırmakta isteksiz davranıyor. Uzmanlar, Trump'ın bu tür açıklamalarının NATO içindeki dayanışmayı zayıflattığı ve Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini geliştirme çabalarını hızlandırdığı görüşünde. Öte yandan, İspanya'nın bu konuda net bir pozisyon almaması, ABD ile ilişkilerinde pürüzlere yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun savunma harcamaları konusunda yüzde 2 hedefini karşılayan birkaç üyeden biri olarak ittifak içinde elini güçlendiriyor. İspanya'nın yaşadığı bu baskı, Türkiye'nin NATO'daki stratejik önemini bir kez daha ortaya koyuyor. ABD ile Türkiye arasında savunma harcamaları konusunda bir sorun bulunmazken, İspanya gibi ülkelerin yaşadığı gerilim, ittifak içi uyumu etkileyebilir. Türkiye, bu tür tartışmalarda kendi pozisyonunu koruyarak NATO'nun güney kanadında kilit bir rol oynamaya devam ediyor.
