İspanya'nın doğusunda 17 Eylül'de etkili olan şiddetli sağanak yağışlar, Valencia ve Katalonya bölgelerinde geniş çaplı sele yol açtı. Yetkililer, Valencia'da bir sürücünün sel sularına kapılarak hayatını kaybettiğini bildirdi. Sokaklar göle döndü, araçlar sular altında kaldı ve ulaşım ağı felç oldu. Meteoroloji uzmanları, yağışların önümüzdeki günlerde de devam edebileceği uyarısında bulundu.
Sel Felaketinin Arka Planı
İspanya'nın Akdeniz kıyısında yer alan Valencia ve Katalonya bölgeleri, sonbahar aylarında sık sık "soğuk damla" (gota fría) olarak bilinen ani ve şiddetli yağışlarla karşılaşır. Bu yıl da benzer bir hava olayı, 17 Eylül'de bölgeyi etkisi altına aldı. Valencia'nın iç kesimlerinden başlayan sağanak, kısa sürede kıyıya ulaşarak sel sularının birikmesine neden oldu. Katalonya'nın güneyinde de benzer manzaralar yaşandı; birçok cadde ve otoyol su altında kaldı. Acil servis ekipleri, mahsur kalan vatandaşları kurtarmak için yoğun çaba harcadı. Valencia'da bir sürücü, aracıyla sel sularına kapılarak hayatını kaybetti. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.
Bölgede toplu taşıma da olumsuz etkilendi. Valencia'da metro seferleri durduruldu, bazı banliyö tren hatları iptal edildi. Katalonya'da ise birçok yol trafiğe kapatıldı; okullar tatil edildi ve bazı etkinlikler ertelendi. İspanya Devlet Meteoroloji Ajansı (AEMET), Valencia ve Katalonya için turuncu kod uyarısı yayınladı ve vatandaşlara zorunlu olmadıkça seyahat etmemeleri çağrısında bulundu. Yağışların 18 Eylül'de de sürmesi bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İspanya'da son yıllarda artan sel felaketleri, iklim değişikliğinin Avrupa üzerindeki etkilerini gözler önüne seriyor. Bilim insanları, Akdeniz havzasında deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte bu tür ani ve şiddetli yağışların daha sık görüleceğini öngörüyor. 2022'de İtalya'nın Marche bölgesinde ve 2021'de Almanya'nın batısında yaşanan sel felaketleri, Avrupa'nın altyapı dayanıklılığını sorgulatmıştı. İspanya hükümeti, sel riski haritalarını güncellemek ve erken uyarı sistemlerini güçlendirmek için çalışmalar yürütüyor. Ancak uzmanlar, kentsel planlamada dere yataklarının betonlaşmasının ve arazi kullanımındaki yanlış kararların sel hasarını artırdığına dikkat çekiyor.
Avrupa Birliği, sel felaketlerine karşı üye ülkelere mali destek sağlamak için Avrupa Dayanışma Fonu'nu devreye sokabiliyor. İspanya'nın bu fondan yararlanıp yararlanmayacağı henüz netleşmedi. Öte yandan, sel nedeniyle tarım arazilerinin zarar görmesi, bölgedeki narenciye ve sebze üretimini olumsuz etkileyebilir. Valencia, İspanya'nın en önemli tarım merkezlerinden biri; burada yaşanan hasar, ülke ekonomisine de yansıyabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İspanya'da yaşanan sel felaketi, Türkiye'yi doğrudan etkilememekle birlikte Akdeniz havzasındaki iklim risklerinin ortaklığını gösteriyor. Türkiye de son yıllarda benzer ani sel ve taşkınlarla mücadele ediyor; özellikle Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında altyapı yetersizlikleri görülüyor. İspanya'nın erken uyarı sistemleri ve kentsel dayanıklılık konusundaki deneyimi, Türkiye için ders niteliğinde. Ayrıca İspanya'daki tarımsal üretim kaybı, Akdeniz ülkeleri arasındaki tarım ticaretini etkileyebilir; Türkiye, narenciye ihracatında İspanya'nın alternatifi olabilir. İklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası işbirliği, Türkiye'nin de öncelikleri arasında yer almalı.
