Güney Avrupa'da etkili olan aşırı sıcak hava dalgası ve kuraklık, orman yangınlarını kontrol edilemez boyuta taşıdı. Çarşamba günü İspanya, Fransa ve İtalya'da eş zamanlı olarak başlayan yangınlarda üç itfaiyeci hayatını kaybetti, binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Sicilya'nın dağlık bölgeleri, güneybatı Fransa ve orta İspanya'daki kırsal alanlar alevlerin en yoğun olduğu noktalar olarak öne çıkıyor. Yetkililer, yangınların büyüklüğü ve şiddeti nedeniyle uluslararası yardım çağrısında bulundu.
Gelişmenin arka planı: Sıcak hava dalgası ve kuraklık etkisi
Sicilya'daki yangınlar, adanın kuzeydoğusundaki Messina ve Catania kentleri arasındaki ormanlık alanları kül etti. İtalyan itfaiye teşkilatı Vigili del Fuoco, iki itfaiyecinin alevler arasında mahsur kaldığını ve kurtarılamadığını duyurdu. Bölgede sıcaklıkların 45 santigrat dereceyi aşması, yangın söndürme çalışmalarını neredeyse imkânsız hale getiriyor. Yetkililer, en az 10 bin kişinin tahliye edildiğini ve birçok köyün boşaltıldığını açıkladı.
Fransa'nın güneybatısında, Gironde bölgesinde çıkan yangında bir itfaiyeci daha hayatını kaybetti. Bölge valiliği, 6 bin 800 hektarlık alanın küle döndüğünü ve 16 bine yakın kişinin evlerinden uzaklaştırıldığını bildirdi. Fransa'nın başka bölgelerinden takviye ekipler gelmesine rağmen, alevler rüzgârın da etkisiyle kontrol altına alınamıyor. Başbakan Élisabeth Borne, durumun 'olağanüstü ciddiyette' olduğunu belirtti.
İspanya'nın orta kesimlerinde, özellikle Extremadura ve Kastilya-La Mancha bölgelerinde yangınlar sürüyor. İspanyol yetkililer, bir itfaiyecinin öldüğü yangınlarda binlerce kişinin daha tahliye edildiğini duyurdu. Sıcaklıkların 40 derecenin üzerinde seyretmesi ve nem oranının düşük olması, yangınların yayılma hızını artırıyor. Avrupa Birliği'nden acil durum fonu ayrıldığı ve yangın söndürme uçaklarının bölgeye sevk edildiği açıklandı.
Bölgesel ve küresel boyut: İklim değişikliğinin izleri
Uzmanlar, Güney Avrupa'daki yangınların iklim değişikliğinin etkisiyle daha sık ve yıkıcı hale geldiğini vurguluyor. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi verilerine göre, 2024 yazı kayıtlardaki en sıcak mevsimlerden biri olarak kayda geçecek benzeri görülmemiş sıcaklık artışları yaşanıyor. Akdeniz havzasında sıcaklıkların ortalamanın 5 derece üzerinde seyretmesi, yangın riskini katbekat artırıyor. Portekiz ve Yunanistan'da da benzer yangın tehdidi devam ediyor. İklim değişikliği konusunda çalışmalar yürüten araştırmacılar, bu tür aşırı hava olaylarının gelecek yıllarda daha da yaygınlaşacağı konusunda uyarıyor.
Avrupa Komisyonu, yangınlarla mücadele için koordineli bir yardım seferberliği başlattı. Komisyonun Acil Durum Müdahale Koordinasyon Merkezi, İtalya, Fransa ve İspanya'ya ek yangın söndürme ekipleri ve ekipman desteği sağladı. AB, yangınlardan etkilenen bölgelere uydu görüntüleri ve hava durumu tahminleriyle de yardım eli uzatıyor. Ancak üye ülkelerin kendi imkânlarının sınırlı olması, ortak bir Avrupa yangınla mücadele gücü kurulması yönünde çağrıları artırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Avrupa'daki yangınlar, Türkiye için önemli bir iklim ve afet yönetimi dersi niteliği taşıyor. Türkiye de benzer Akdeniz iklim koşullarına sahip olduğundan, özellikle yaz aylarında orman yangınlarıyla mücadele ediyor. 2021 yılında yaşanan büyük yangınların ardından Türkiye, yangın söndürme ekipmanlarını ve erken uyarı sistemlerini güçlendirmişti. AB'nin yangınlara ortak müdahale mekanizması, Türkiye'nin de dahil olduğu bölgesel işbirliği modelleri için örnek teşkil ediyor. Ayrıca, iklim değişikliğinin turizm ve tarım sektörleri üzerindeki olumsuz etkileri, Türkiye ekonomisi için de risk oluşturuyor. Bu nedenle Türkiye, ulusal afet yönetim planlarını gözden geçirmeli ve uluslararası işbirliğini artırmalıdır.
