İskoçya’nın Cairngorms Ulusal Parkı’nda dün öğleden sonra başlayan ve hızla yayılan orman yangını, ülkenin son yıllarda gördüğü en ciddi doğal afetlerden birine dönüştü. Yetkililer, bölgedeki yerleşim yerlerinden bazıları için tahliye emri verirken, yangının kontrol altına alınması için 500’den fazla itfaiyeci ve çok sayıda helikopter seferber edildi. İskoç İtfaiye ve Kurtarma Servisi (SFRS), yaptığı açıklamada, yangının geniş bir alana yayıldığını ve rüzgarın etkisiyle daha da büyüyebileceği uyarısında bulundu.
Yangının arka planı ve müdahale çalışmaları
Cairngorms Ulusal Parkı, İskoçya’nın kuzeydoğusunda yer alan ve yaklaşık 4.528 kilometrekarelik yüzölçümüyle Birleşik Krallık’ın en büyük milli parkı. Bölge, eşsiz doğal güzellikleri, nadir bitki ve hayvan türleri ve yürüyüş parkurlarıyla biliniyor. Ancak son yıllarda artan sıcaklıklar ve kuraklık, bölgeyi orman yangınlarına karşı daha savunmasız hale getirdi.
Yangın, dün yerel saatle 14.00 civarında Aviemore yakınlarındaki ormanlık bir alanda fark edildi. Kısa sürede rüzgarın da etkisiyle büyüyen alevler, çevredeki otlaklara ve çam ormanlarına sıçradı. Bölgeye ilk müdahaleyi yapan ekipler, yangının hızla yayılması nedeniyle takviye istedi. Gece boyunca süren çalışmaların ardından sabah saatlerine gelindiğinde, yangının çevresindeki birkaç köy ve turistik tesis için tahliye kararı alındı. Tahliye edilen kişi sayısıyla ilgili resmi bir açıklama yapılmazken, yerel kayıtlar en az 200 kişinin güvenli bölgelere taşındığını gösteriyor.
Müdahale çalışmalarında 25 itfaiye aracı, 4 helikopter ve 500’ü aşkın personel görev yapıyor. Ekipler, alevlerin yerleşim alanlarına sıçramaması için yangın hatları oluşturmaya ve kontrollü yakma yöntemleriyle ilerleyişi engellemeye çalışıyor. Helikopterler ise havadan su boşaltarak alevlerin yoğun olduğu noktalara müdahale ediyor. İskoçya İlk Bakanı John Swinney, yangınla mücadele çalışmalarını yerinden takip etmek üzere bugün bölgeye gideceğini açıkladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu yangın, yalnızca İskoçya için değil, tüm Birleşik Krallık için bir uyarı niteliği taşıyor. Ülkede son yıllarda orman yangınlarının sıklığı ve şiddeti gözle görülür biçimde arttı. İklim değişikliğiyle bağlantılı olarak artan sıcak hava dalgaları ve uzun süren kuraklıklar, yangın riskini tetikliyor. İskoç Çevre Koruma Ajansı (SEPA) verilerine göre, 2023 yılında ülkede 2.300’den fazla orman yangını kaydedildi ve bu sayı önceki yıla göre yüzde 40 arttı.
Cairngorms’taki yangın, iklim krizinin gelişmiş ülkelerde bile nasıl ciddi sonuçlar doğurabileceğini bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlar, kuzey enlemlerdeki ormanların yangınlara karşı giderek daha hassas hale geldiğini ve bu durumun yalnızca doğal yaşamı değil, aynı zamanda bölgede yaşayan insanları ve ekonomiyi de tehdit ettiğini vurguluyor. Yangının, bölgede yaşayan kızıl geyik, altın kartal ve capercaillie gibi koruma altındaki türlerin yaşam alanlarını da olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Öte yandan, bu tür doğal afetler Avrupa genelinde de artış eğiliminde. Akdeniz ülkelerinde olduğu gibi, kuzey Avrupa’da da orman yangınları artık yalnızca yaz aylarına özgü bir tehdit olmaktan çıkmış durumda. Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkisiyle bu tür olayların daha sık ve daha yıkıcı olacağı konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İskoçya’daki yangın, Türkiye’de yaşanan orman yangınlarıyla benzerlikler taşıması açısından önemli bir hatırlatma niteliği taşıyor. Türkiye, özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde her yıl ciddi orman yangınlarıyla mücadele ediyor. İklim değişikliğinin etkisiyle Türkiye’de de yangın sezonu uzuyor ve şiddeti artıyor. Bu durum, Türkiye’nin yangınla mücadele kapasitesini güçlendirmesi ve avrupa ülkeleriyle ortak risk yönetimi stratejileri geliştirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, Birleşik Krallık’ın bu tür krizlere verdiği hızlı ve koordineli müdahale, Türkiye’nin de afet yönetimi konusunda alabileceği dersler barındırıyor.
