İrlanda parlamentosu (Dáil), erken dönem hamileliklerde kürtaj işlemi için gerekli olan üç günlük zorunlu bekleme süresini kaldıran yasa tasarısını kabul etti. Sağlık Bakanı Stephen Donnelly tarafından sunulan yasa değişikliği, 2023 yılında yapılan kapsamlı bir incelemenin ardından, kadınların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak amacıyla hazırlandı. Oylamada 88 lehte ve 44 aleyhte oy kullanılırken, başkent Dublin ve çevre bölgelerden milletvekillerinin çoğu değişikliğe destek verdi. Tasarı, Senato onayının ardından yürürlüğe girecek.
Yasal Süreçte Önemli Değişiklik
İrlanda, 2018 yılında düzenlenen referandumla anayasasında yer alan kürtaj yasağını kaldırarak, 12 haftaya kadar olan gebeliklerde kürtaja izin veren bir yasal çerçeve oluşturmuştu. Ancak bu yasaya göre kadınların, işlem öncesinde üç gün beklemeleri ve bir doktorla iki ayrı görüşme yapmaları gerekiyordu. Uygulama, özellikle kırsal kesimde yaşayan ve sağlık merkezlerine ulaşmakta zorluk çeken kadınlar için ciddi engeller yaratıyordu. Hükümetin yayımladığı verilere göre, bekleme süresi nedeniyle bazı kadınların yasal süreyi kaçırdığı veya işlemi tamamen iptal ettiği tespit edildi. Yeni düzenleme ile bu süre kaldırılırken, kadınların hâlâ bir doktorla en az bir kez görüşmesi ve bilgilendirme formu doldurması şart koşuluyor.
Kadın Sağlığı ve Seçme Hakkı Tartışmaları
Yasa değişikliği, İrlanda'da kadın sağlığı ve seçme hakkı konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Kadın hakları örgütleri, bekleme süresinin kaldırılmasını “önemli bir adım” olarak nitelendirirken, muhafazakâr gruplar ise kararı “yaşam hakkına saygısızlık” olarak değerlendirdi. Avrupa genelinde kürtaja erişim konusunda farklı uygulamalar bulunuyor. Polonya ve Malta gibi ülkelerde katı kısıtlamalar sürerken, İspanya ve Portekiz gibi ülkeler son yıllarda süreleri kısaltarak erişimi kolaylaştırdı. İrlanda'nın bu adımı, İngiltere ve İskoçya'nın ardından adalar bölgesinde bekleme süresini kaldıran üçüncü ülke olması açısından da dikkat çekiyor. Birleşmiş Milletler Kadın Hakları Komitesi, benzer uygulamaların “aşırı bürokratik engeller” oluşturduğunu belirterek üye ülkeleri bu tür kısıtlamaları gözden geçirmeye çağırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de kürtaj, 1983 yılından bu yana 10 haftaya kadar yasal olarak serbesttir. Herhangi bir bekleme süresi bulunmamakla birlikte, son yıllarda sağlık merkezlerinde uygulamaya yönelik kısıtlamalar arttığı gözlemlenmektedir. İrlanda'nın bu adımı, kürtaj hakkının daraltılmaya çalışıldığı bir dönemde, kadın sağlığına erişimin önemini bir kez daha hatırlatmaktadır. Doğrudan Türk dış politikasını etkilemese de, bu tür yasal düzenlemeler küresel kadın hakları mücadelesinde referans noktası oluşturmakta ve Türkiye'deki tartışmalara dolaylı yoldan etki edebilmektedir. Ayrıca Avrupa Birliği üyelik sürecinde kadın-erkek eşitliği standartları açısından da benzer düzenlemelerin takip edilmesi beklenebilir.
