İran Devrim Muhafızları, 1 Ekim 2024 sabahı bölgedeki "düşman üslerine" yönelik geniş çaplı bir füze ve drone saldırısı başlattı. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), İran tarafından fırlatılan çok sayıda balistik füze ve insansız hava aracının İsrail ve diğer bölgesel hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini duyurdu. İsrail radarlarının vurulduğuna dair haberler yayılırken, yetkililer saldırının büyük ölçüde püskürtüldüğünü belirtti. Bu gelişme, İsrail ile İran arasında uzun süredir devam eden gölge savaşın doğrudan bir askeri çatışmaya dönüşme riskini artırarak bölgede yeni bir gerilim dalgasına yol açtı.
Saldırının ayrıntıları: Hedefler ve kayıplar
İran Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri Komutanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, saldırının "Siyonist rejimin bölgedeki askeri üslerine" karşı gerçekleştirildiği vurgulandı. Açıklamada, operasyonun adı "Gerçek Söz II" olarak duyurulurken, İran yapımı "Şehid Hacı Kasım" tipi balistik füzelerin kullanıldığı belirtildi. Saldırıda üç dalga halinde toplam 200'den fazla füze ve 150'ye yakın drone fırlatıldığı tahmin ediliyor. İsrail ordu sözcüsü Tuğamiral Daniel Hagari, saldırının ardından yaptığı basın açıklamasında, çoğu füzenin İsrail, ABD ve İngiltere'ye ait hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini, ancak bazı hedeflerin isabet aldığını kabul etti. İsrail'in Negev Çölü'ndeki bir askeri radar üssü ile Golan Tepeleri'ndeki bir dinleme istasyonunda hasar meydana geldiği bildirildi. Olayda herhangi bir can kaybı yaşanmazken, birkaç sivilin hafif yaralandığı aktarıldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgedeki USS Arleigh Burke sınıfı muhriplerin de saldırıya karşı koymaya yardımcı olduğunu ve düzinelerce İran dronunu düşürdüğünü açıkladı.
Bölgesel ve küresel yankılar: Tırmanma riski
İran'ın bu hamlesi, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısının ardından başlayan Gazze savaşının bölgesel bir çatışmaya dönüşme korkularını yeniden alevlendirdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, "İran büyük bir hata yaptı ve bunun bedelini ödeyecek" diyerek kararlılık mesajı verdi. İsrail Savaş Kabinesi'nin İran'a yönelik yanıt seçeneklerini değerlendirdiği ve diplomatik kanalların yoğun şekilde çalıştığı belirtiliyor. ABD Başkanı Joe Biden, acil olarak toplanan Ulusal Güvenlik Konseyi'ne başkanlık etti ve İsrail'in kendini savunma hakkını desteklediklerini, ancak daha geniş çaplı bir savaş istemediklerini ifade etti. Rusya ve Çin, taraflara itidal çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri endişelerini dile getirdi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, "Bölgeyi felaketin eşiğinden döndürmek için her türlü çabayı göstermeliyiz" uyarısında bulundu. Uzmanlar, bu saldırının İran'ın doğrudan İsrail topraklarını hedef alan ilk büyük çaplı operasyonu olduğuna dikkat çekiyor ve tırmanma riskinin yüksek olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-İsrail arasındaki bu doğrudan askeri çatışma, Türkiye'nin yakın coğrafyasında yeni bir güvenlik krizi anlamına geliyor. Ankara, bir yandan İran'la enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan İsrail'le son dönemde normalleşme adımları atmıştı. Bu gelişme, Türk dış politikasını iki ülke arasında denge kurmaya zorlayabilir. Ekonomik olarak, bölgedeki enerji fiyatlarının yükseleceği ve ticaret yollarının güvenliğinin tehlikeye gireceği öngörülüyor. Ayrıca, Türkiye'nin Konya'da konuşlu füze savunma sistemleri ve sınır güvenliği önlemleri yeniden gündeme gelebilir. Ankara'nın, NATO müttefikleriyle koordinasyon halinde, çatışmanın genişlemesini önlemek için diplomatik girişimlerde bulunması bekleniyor.
