İran yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu’daki düşmanlıkların sona erdirilmesi konusunda bir anlaşmaya varıldığı yönündeki iddialarına Perşembe günü resmen yalanladı. Tahran yönetimi, Washington ile müzakerelerde ‘nihai bir sonuca varılmadığını’ duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bağai, yaptığı açıklamada, “Anlaşma metninin büyük bir kısmı son haline getirilmiş olsa da henüz nihai bir mutabakat sağlanamamıştır” ifadelerini kullandı. Bu gelişme, Trump’ın kısa süre önce yaptığı ‘atılım’ açıklamalarının ardından bölgede yeniden belirsizlik yarattı.
Gelişmenin arka planı
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada, İran ile yürütülen dolaylı müzakerelerde ‘önemli bir ilerleme’ kaydedildiğini ve savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya yaklaşıldığını söylemişti. Trump, “Büyük bir anlaşmaya doğru gidiyoruz” ifadelerini kullanarak, İran’ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerine ilişkin kapsamlı bir mutabakatın eşiğinde olduklarını ima etmişti.
Ancak İran cephesinden gelen yalanlama, müzakerelerin henüz tamamlanmadığını ve taraflar arasında hala önemli farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bağai, anlaşma metninin büyük ölçüde hazır olduğunu ancak henüz onaylanmadığını belirterek, “Üzerinde mutabık kalınan noktalar var, ancak nihai karar için daha fazla müzakere gerekiyor” dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD ile İran arasındaki bu görüşmeler, özellikle Gazze ve Yemen’de devam eden çatışmaların sona erdirilmesi ve bölgesel istikrarın sağlanması açısından kritik önem taşıyor. Trump yönetimi, İran’ın nükleer programını sınırlandırması ve bölgedeki vekil güçlerine verdiği desteği kesmesi karşılığında yaptırımların hafifletilmesini öngören bir çerçeve üzerinde çalıştığını açıklamıştı.
Uzmanlara göre, müzakerelerdeki bu belirsizlik, bölgedeki diğer aktörleri de etkileyebilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, olası bir ABD-İran anlaşmasının bölgesel güç dengelerini nasıl değiştireceğini yakından izliyor. İsrail ise İran’ın nükleer kapasitesini sınırlamayan herhangi bir anlaşmaya şiddetle karşı çıkıyor. İran’ın bugünkü açıklaması, müzakerelerin sonuçlanmasının hiç de kolay olmadığını ve önümüzdeki günlerde daha fazla pazarlık yapılacağını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile 500 kilometrelik sınırı paylaşan bir komşu olarak bu süreçten doğrudan etkilenecek ülkelerin başında geliyor. Olası bir ABD-İran anlaşması, bölgedeki tansiyonu düşürerek Türkiye’nin güney sınırlarında istikrarı artırabilir. Ancak anlaşmanın gecikmesi veya başarısız olması, İran’ın nükleer programına devam etmesi anlamına gelebilir ki bu da bölgesel bir silahlanma yarışını tetikleyebilir. Türkiye, hem ekonomik ilişkileri hem de Suriye ve Irak’taki güvenlik çıkarları nedeniyle Tahran ile Washington arasındaki dengeli bir ilişkiden yanadır. Bu nedenle Ankara, müzakerelerin olumlu sonuçlanmasını ve yaptırımların hafifletilmesini yakından takip etmektedir.
