ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran'a yönelik devam eden hava saldırıları için Kongre'den 70 milyar dolar ek ödenek talep etti. Bu talep, Amerikan savaş uçaklarının İran'ın askeri tesislerini hedef aldığı operasyonların 11. gecesinde geldi. İran ise başkent Tahran'da hava savunma sistemlerini aktif hale getirerek şehri korumaya çalışıyor. Çatışmaların bölgesel boyutları, Türkiye'nin sınır komşusu olan İran'daki gelişmeleri yakından takip etmesine neden oluyor.
Operasyonun Arka Planı ve Hedefleri
Pentagon kaynaklarına göre operasyon, İran'ın nükleer tesislerini ve balistik füze altyapısını etkisiz hale getirmeyi amaçlıyor. Hegseth, 'Bu saldırılar İran'ın bölgede istikrarsızlık yaratma kapasitesini sınırlayacak' açıklamasını yaptı. Ancak İran Devrim Muhafızları, 'ABD'nin her saldırısına orantılı yanıt vereceklerini' duyurdu. Son 11 günde en az 200 hedef vurulduğu ve 100'den fazla İran askerinin öldüğü belirtiliyor. Sivil kayıplara ilişkin henüz net bir bilgi yok.
ABD Başkanı, geçen hafta yaptığı açıklamada 'İran'ın nükleer silah edinmesine asla izin vermeyeceğiz' diyerek operasyonun gerekçesini savunmuştu. Ancak İran Dışişleri Bakanı, Tahran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu ve ABD'nin bu saldırılarla bölgeyi kaosa sürüklediğini ifade etti. Uzmanlar, 70 milyar dolarlık ek bütçenin Kongre'den geçmesinin zor olabileceğini, çünkü Demokratlar'ın askeri harcamaların denetimini sıkılaştırmak istediğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İran-ABD çatışması, Basra Körfezi'ndeki petrol nakliyatını tehdit ediyor. Brent petrol fiyatı son iki haftada yüzde 15 arttı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, çatışmanın kendi topraklarına sıçramasından endişe ediyor. Irak, hava sahasını kapatma kararı aldı. Rusya, BM Güvenlik Konseyi'nde acil toplantı talep etti. Çin ise 'tüm tarafları itidal çağrısı yapmaya' davet etti.
İsrail, operasyonu desteklediğini açıklarken, Hizbullah ve Husiler İran'a askeri destek sinyali verdi. Suriye'deki İran destekli milislerin hazırlık yaptığı bildiriliyor. NATO, üye ülkelerin korunması için ek önlemler alırken, Avrupa Birliği diplomatik çözüm için arabuluculuk teklifinde bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la 560 kilometrelik kara sınırına sahip ve çatışmaların kendi topraklarına sıçramasından endişe duyuyor. Ankara, bir yandan NATO müttefiki ABD ile ilişkilerini dengelerken, diğer yandan İran'la enerji ve ticaret bağlantılarını korumaya çalışıyor. Olası bir mülteci akını, Türkiye'nin sınır güvenliğini ve ekonomik istikrarını tehdit edebilir. Ayrıca, ABD'nin ek bütçe talebinin Kongre'de onaylanmaması halinde operasyonların yavaşlaması, İran'ın nükleer faaliyetlerini hızlandırmasına neden olabilir. Bu senaryo, Türkiye'nin yakın coğrafyasında bir nükleer silah tehdidi anlamına gelir. Dolayısıyla Ankara, diplomatik çabaları yoğunlaştırarak hem ABD hem İran nezdinde itidal çağrılarını sürdürmektedir.
