ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava saldırılarının 100. günü geride kalırken, diplomatik bir çözüm umutları yerini yeniden tırmanan şiddete bıraktı. Pazar günü itibarıyla İran ve İsrail arasında yeni saldırılar yaşanırken, Lübnan'da da çatışmalar yoğunlaştı. ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakere masasından çekilmesi, barış anlaşmasının akıbetini belirsizliğe sürükledi. Bölge genelinde tansiyon yüksek kalırken, uluslararası toplum ateşkes çağrılarını yineliyor.
Gelişmenin arka planı
İran ve İsrail arasında 100 gündür devam eden hava saldırıları, bölgedeki istikrarı derinden sarsmaya devam ediyor. ABD'nin de desteklediği İsrail operasyonlarının, İran'ın nükleer tesislerine yönelik olduğu iddia ediliyor. Ancak İran, misilleme olarak İsrail hedeflerine ve bölgedeki vekil güçler aracılığıyla saldırılar düzenliyor. Trump'ın görüşmeden çekilmesi, ABD'nin arabuluculuk rolünden vazgeçtiği ya da daha sert bir tutum benimsediği şeklinde yorumlanıyor. Uzmanlar, bu durumun ateşkes müzakerelerini daha da karmaşık hale getireceğini belirtiyor.
Lübnan cephesinde de çatışmalar yoğunlaştı. Hizbullah, İran'ın desteğiyle İsrail'e yönelik saldırılarını artırırken, İsrail de Lübnan'ın güneyinde hava operasyonları düzenliyor. Bölgedeki sivil kayıpların arttığı ve insani durumun kötüleştiği bildiriliyor. Uluslararası Kızılhaç Örgütü, taraflara sivilleri koruma çağrısı yaptı.
Bölgesel ve küresel boyut
İran-İsrail çatışmasının bölgesel yansımaları giderek büyüyor. Yemen'deki Husiler, İran'ın müttefiki olarak Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırılar düzenlerken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de dolaylı olarak etkileniyor. Enerji piyasalarında dalgalanmalar yaşanıyor; petrol fiyatları yükseliş trendinde. Küresel güçlerden Rusya ve Çin, çatışmanın daha fazla bölgesel istikrarsızlığa yol açmasından endişe ediyor. Avrupa Birliği, diplomatik çözüm çağrılarını sürdürüyor ancak somut bir ilerleme kaydedilemiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, bölgedeki gerilimin doğrudan sınırlarına yansımamasına rağmen, enerji arz güvenliği ve ticaret yollarının istikrarı açısından endişe duymaktadır. İran ile sınır komşusu olan Türkiye, çatışmanın yayılması halinde insani kriz ve göç dalgaları ile karşı karşıya kalabilir. Ayrıca, Ankara'nın NATO müttefiki olarak İsrail ile ilişkileri de bu süreçten etkilenmektedir. Türkiye, hem İran hem de İsrail ile diyalog kanallarını açık tutarak bölgesel istikrar için arabuluculuk rolü oynamaya çalışmaktadır. Enerji fiyatlarındaki artış ise Türkiye'nin cari açığı ve enflasyonu üzerinde baskı yaratabilir.
