Singapur'da düzenlenen bir güvenlik diyaloğunda konuşan terörle mücadele uzmanı, İran'ın vekil güçlerinin giderek 'şiddet gig ekonomisi' modeline yöneldiğini, ancak bu tehdidin Güneydoğu Asya'da henüz acil bir risk oluşturmadığını söyledi. Uzman, bölgede İran bağlantılı bu tür faaliyetlere dair herhangi bir rapor bulunmadığını, ancak 'refah düzeyi yüksek' toplumların bu tür tehditlere karşı daha kırılgan olabileceğini vurguladı.
Gelişmenin arka planı: 'Şiddet gig ekonomisi' nedir?
'Şiddet gig ekonomisi' kavramı, bireylerin veya küçük grupların, büyük bir örgüte bağlı olmaksızın, genellikle çevrimiçi platformlar aracılığıyla kısa süreli ve geçici şiddet eylemleri gerçekleştirmesi anlamına geliyor. İran'ın son yıllarda bu modeli benimseyerek, geleneksel vekil güç yapılarından daha esnek ve izi sürülmesi zor bir tehdit ağı oluşturduğu belirtiliyor. Uzman, İran'ın bu yaklaşımının özellikle Avrupa ve Amerika'da bazı olaylarda kendini gösterdiğini, ancak Güneydoğu Asya'da henüz benzer bir faaliyet tespit edilmediğini ifade etti.
Singapur'daki diyalogda konuşan uzman, 'Vekil güçlerin gig ekonomiye evrilmesi, istihbarat toplulukları için yeni zorluklar yaratıyor. Bu modelde, eylemciler genellikle kendi başlarına hareket ediyor, ancak İran tarafından yönlendiriliyor veya finanse ediliyor. Bu da geleneksel terörle mücadele yöntemlerini etkisiz kılabiliyor' dedi.
Bölgesel ve küresel boyut: Güneydoğu Asya kırılgan mı?
Uzman, Güneydoğu Asya'nın şu anda İran bağlantılı 'şiddet gig ekonomisi' için bir hedef olmadığını, ancak bölgedeki yüksek dijital bağlanabilirlik ve sosyoekonomik eşitsizliklerin potansiyel bir risk oluşturduğunu belirtti. Özellikle Singapur, Malezya ve Endonezya gibi internet penetrasyonu yüksek ülkelerde, bireylerin radikalleşme ve kiralık şiddet eylemlerine katılma olasılığının daha yüksek olabileceği kaydedildi.
Diyaloğa katılan diğer uzmanlar, İran'ın bu yeni stratejisinin küresel güvenlik mimarisini değiştirebileceğine dikkat çekti. İran'ın geleneksel vekil güçleri (Hizbullah, Husiler, Iraklı milisler) hâlâ aktif olsa da, gig ekonomi modeli daha düşük maliyetli ve daha az iz bırakan bir tehdit sunuyor. Bu durum, özellikle İran'la gerilim yaşayan ülkeler için yeni bir güvenlik açığı yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'ın vekil güç stratejilerine yakından tanık olan bir ülke olarak, 'şiddet gig ekonomisi' modelinin bölgesel güvenliğe etkilerini dikkatle izlemelidir. İran'ın bu yeni taktiği, özellikle Türkiye'nin istihbarat ve terörle mücadele birimleri için yeni bir meydan okuma anlamına gelebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Orta Doğu ve Kafkasya'daki çıkarları, İran'ın esnek vekil ağlarından doğrudan etkilenebilir. Bu nedenle Türkiye'nin, dijital radikalleşmeyi önleme ve kiralık şiddet eylemlerine karşı istihbarat paylaşımını artırma yönünde adımlar atması önem taşıyor.
