Husiler, Suudi Arabistan'ı 48 saat içinde 129 saldırı düzenlemekle suçlarken, Riyad'ın petrol endüstrisine yönelik endişeler artıyor. Bab el-Mendeb Boğazı çevresinde taraflar karşılıklı saldırılar düzenledi. İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon arasındaki çatışmalar, bölgede yeni bir tırmanma aşamasına işaret ediyor.
Çatışmaların Arka Planı
Yemen'de yıllardır süren iç savaş, İran'ın desteklediği Husiler ile Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor. Son 48 saatte Husiler, Suudi Arabistan'ın kendilerine yönelik 129 saldırı gerçekleştirdiğini iddia etti. Suudi yetkililerden henüz bu iddiaya ilişkin resmi bir açıklama gelmedi. Ancak bölgedeki kaynaklar, Bab el-Mendeb Boğazı çevresinde karşılıklı füze ve insansız hava aracı saldırılarının yoğunlaştığını bildiriyor.
Bab el-Mendeb Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birbirine bağlayan ve küresel deniz ticaretinin yaklaşık %10'unun geçtiği kritik bir su yolu. Husilerin bu bölgede artan saldırıları, uluslararası deniz taşımacılığını da tehdit ediyor. Son aylarda Husiler, Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılarını artırmış, ABD ve İngiltere öncülüğündeki koalisyon güçleri de Husi hedeflerine hava saldırıları düzenlemişti.
Suudi Arabistan'ın petrol endüstrisi, bu saldırıların odağında yer alıyor. Dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri olan Suudi Arabistan, doğu vilayetlerindeki petrol tesislerini korumak için hava savunma sistemlerini güçlendirmiş durumda. Ancak Husilerin elindeki uzun menzilli füzeler ve insansız hava araçları, Riyad için ciddi bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. 2019'da Suudi Aramco tesislerine yapılan saldırı, küresel petrol fiyatlarını geçici olarak %20 artırmıştı. Benzer bir saldırının tekrarlanması, enerji piyasalarında yeni bir şok yaratabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'ın Husilere verdiği destek, çatışmayı vekalet savaşı boyutuna taşıyor. Tahran, Husileri stratejik bir müttefik olarak görüyor ve Suudi Arabistan'ın güney sınırlarında bir tehdit unsuru olarak kullanıyor. Suudi Arabistan ise İran'ın bölgedeki nüfuzunu kırmak için Yemen'deki savaşa müdahil olmuş durumda. Bu durum, Orta Doğu'da Sünni-Şii eksenli bir gerginliği derinleştiriyor.
ABD, Suudi Arabistan'ın güvenlik garantörü olarak bölgede önemli bir aktör. Washington, Husilerin Kızıldeniz'deki saldırılarını durdurmak için donanma unsurlarını bölgeye konuşlandırmış durumda. Ancak ABD'nin İran ile yürüttüğü dolaylı müzakereler ve nükleer anlaşma çabaları, Suudi Arabistan'ı rahatsız ediyor. Riyad, Washington'un Tahran'a karşı yeterince sert bir tutum izlemediğini düşünüyor.
Çin ve Rusya da bölgedeki gelişmeleri yakından takip ediyor. Çin, Suudi Arabistan'ın en büyük petrol alıcısı konumunda ve Kızıldeniz'deki istikrarsızlık, Pekin'in enerji güvenliğini doğrudan etkiliyor. Rusya ise İran ile askeri işbirliğini derinleştirerek bölgedeki etkisini artırmaya çalışıyor. Bu durum, Orta Doğu'da yeni bir jeopolitik rekabetin habercisi.
Birleşmiş Milletler, Yemen'deki insani krize dikkat çekerek taraflara acil ateşkes çağrısı yapıyor. BM verilerine göre, savaş boyunca 377 binden fazla insan hayatını kaybetti ve milyonlarca kişi yerinden edildi. Bab el-Mendeb'deki tırmanma, zaten kırılgan olan insani durumu daha da kötüleştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Bab el-Mendeb ve Kızıldeniz'deki istikrarsızlıktan doğrudan etkilenebilecek ülkeler arasında. Türk deniz ticareti, Süveyş Kanalı ve Kızıldeniz üzerinden yapılıyor; buradaki güvenlik sorunları, Türk ihracatçıları için navlun maliyetlerini artırıyor ve tedarik zincirlerinde aksamalara yol açıyor. Ayrıca Türkiye, Suudi Arabistan ve İran ile dengeli ilişkiler yürütüyor. Ankara, Yemen savaşında taraf olmamakla birlikte, bölgesel istikrarın korunması için diplomatik çözümleri destekliyor. Enerji ithalatında Suudi Arabistan'a bağımlılığı sınırlı olsa da, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonunu olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle Türkiye, çatışmanın yayılmasını önlemek için uluslararası çabalara katkı sunmayı sürdürecektir.
