İran’daki savaşı sona erdiren anlaşmanın ardından küresel petrol piyasalarında hareketlilik başladı. Pazartesi günü itibarıyla ABD’de galon başına benzin fiyatı psikolojik sınır olan 4 dolar seviyesinin hemen üzerinde seyrederken, uzmanlar önümüzdeki haftalarda fiyatların 3,5 dolar civarına gerileyebileceğini öngörüyor. Anlaşmanın petrol arzını artırması ve jeopolitik risk primini düşürmesi, enerji maliyetlerinde kalıcı bir iyileşme sinyali veriyor.
Anlaşmanın Arka Planı ve Piyasalara Yansıması
Yaklaşık iki yıldır süren İran savaşı, Ortadoğu’da petrol üretimini ciddi şekilde sekteye uğratmıştı. Savaşın başlamasıyla birlikte İran’ın günlük 2,5 milyon varillik ihracatı durma noktasına gelmiş, küresel arz açığı Brent petrolü varil başına 120 doların üzerine taşımıştı. Anlaşma ile birlikte İran’ın tekrar uluslararası piyasalara dönmesi, arz tarafında önemli bir rahatlama sağlayacak.
Uzmanlara göre, anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte petrol fiyatlarındaki düşüş iki aşamalı olacak. İlk aşamada jeopolitik risk priminin ortadan kalkmasıyla varil başına 10-15 dolarlık bir düşüş bekleniyor. İkinci aşamada ise İran’ın fiili üretime geçmesiyle arz fazlası oluşacak ve fiyatlar daha da gerileyecek. ABD Enerji Bilgi İdaresi’ne göre, benzin fiyatlarının galon başına 3,5 dolara inmesi üç ila altı ay sürebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Anlaşmanın imzalanması sadece enerji piyasalarını değil, aynı zamanda bölgesel dengeleri de etkileyecek. Savaşın sona ermesiyle birlikte İran’ın komşularıyla ilişkileri normalleşme sürecine girecek. Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri, İran’ın yeniden piyasaya dönmesini ihtiyatla karşılarken, uzun vadede OPEC içi iş birliğinin artması bekleniyor.
Küresel ölçekte ise ABD ve Avrupa’da enflasyonla mücadele eden merkez bankaları için bu gelişme olumlu bir sürpriz oldu. Düşen enerji maliyetleri, tüketici fiyat endekslerine doğrudan yansıyarak faiz indirimi beklentilerini güçlendirebilir. Ancak uzmanlar, İran’ın üretim kapasitesini tam olarak kullanmasının zaman alacağı konusunda uyarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran savaşı boyunca enerji maliyetlerinin yükselmesinden en çok etkilenen ülkelerden biri oldu. Doğalgaz ve petrol ithalatında ciddi bir darboğaz yaşayan Türkiye, anlaşma sayesinde enerji arzında rahatlama bekliyor. Özellikle İran’dan yapılan doğalgaz ithalatının artması, cari açığı azaltabilir ve akaryakıt fiyatlarında indirime gidilmesini sağlayabilir. Ayrıca, savaşın bitmesi Türkiye’nin bölgedeki diplomatik manevra alanını genişletecek, İran ile ticari ilişkileri normalleştirme fırsatı doğuracaktır. Ancak, İran’a yönelik uluslararası yaptırımların devam edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor.
