Moody's Analytics'in baş ekonomisti Mark Zandi, İran ile olası bir savaşın ortalama bir Amerikan hanesine yaklaşık 1.000 dolara mal olacağını açıkladı. Zandi, bu maliyetin petrol fiyatlarındaki artış ve ekonomik belirsizlikten kaynaklandığını belirtti. Uzman, İran'a yönelik askeri bir müdahalenin küresel petrol arzını kesintiye uğratarak enerji fiyatlarını yukarı çekeceğini ve bunun tüketicilere yansıyacağını ifade etti. Açıklama, ABD-İran geriliminin tırmandığı bir dönemde geldi.
Moody's ekonomistinin analizi: Savaşın faturası hanelere nasıl yansıyor?
Mark Zandi, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, İran'la tam ölçekli bir savaşın ABD ekonomisine maliyetini hesapladı. Zandi'ye göre, petrol fiyatları varil başına 15-20 dolar artacak ve bu da benzin fiyatlarına litre başına yaklaşık 0,10-0,15 dolar olarak yansıyacak. Ortalama bir Amerikan hanesi yılda yaklaşık 1.100 galon benzin tükettiğinden, ek maliyet 110-165 dolar arasında olacak. Ancak Zandi, dolaylı etkilerle birlikte toplam maliyetin 1.000 doları bulabileceğini vurguladı. Dolaylı etkiler arasında hisse senedi piyasalarındaki düşüş, tüketici güvenindeki azalma ve işsizlik artışı yer alıyor. Zandi, bu senaryonun ABD ekonomisini resesyona sürükleyebileceği uyarısında bulundu.
Ekonomist, hesaplamalarında 2019'daki İran gerilimlerini ve 2003 Irak Savaşı'nın ekonomik etkilerini referans aldı. Irak Savaşı'nın ABD'ye toplam maliyetinin 2 trilyon doları aştığı tahmin ediliyor. Zandi, İran'ın daha büyük bir ekonomik ve askeri güç olduğunu, bu nedenle maliyetin daha yüksek olacağını belirtti. Ayrıca, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinin küresel petrol akışını ciddi şekilde kesintiye uğratabileceğini ve bunun fiyatları daha da yukarı çekeceğini ekledi.
Bölgesel ve küresel boyut: Petrol piyasaları ve jeopolitik riskler
İran'la olası bir savaşın sadece ABD'yi değil, küresel ekonomiyi de etkilemesi bekleniyor. Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkelerinden biri olan İran, günlük yaklaşık 2,5 milyon varil petrol üretiyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük petrol miktarı ise 21 milyon varili buluyor. Bu boğazın kapatılması, küresel petrol arzının yaklaşık %20'sini tehdit ediyor. Uzmanlar, böyle bir durumda petrol fiyatlarının varil başına 150 doların üzerine çıkabileceğini öngörüyor. Bu da benzin fiyatlarına ve enerji maliyetlerine doğrudan yansıyarak enflasyonu körükleyecek.
Ek olarak, savaş ortamı yatırımcı güvenini sarsacak ve küresel hisse senedi piyasalarında sert düşüşlere yol açacak. Gelişmekte olan ülkeler, özellikle petrol ithalatçıları, bu durumdan en çok etkilenecek ülkeler arasında. Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkeler, artan petrol fiyatları karşısında cari açık ve enflasyon baskısıyla karşı karşıya kalabilir. Ayrıca, savaşın bölgesel istikrarsızlığı artırması, göç dalgaları ve güvenlik risklerini de beraberinde getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'la olası bir savaş, Türkiye'yi jeopolitik ve ekonomik olarak doğrudan etkiler. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal ediyor ve İran önemli bir petrol ve doğalgaz tedarikçisi konumunda. Savaş durumunda enerji fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin cari açığını büyütecek ve enflasyonu tetikleyecektir. Ayrıca, Türkiye'nin İran'la sınır komşusu olması, savaşın güvenlik risklerini artırıyor. Terör örgütleri ve göç akınları gibi tehditler, Türkiye'nin milli güvenliğini tehdit edebilir. Diplomatik olarak da Türkiye, İran'la ilişkilerini dengelemek zorunda kalacak ve ABD ile yaşanan gerilimler dış politikada zorluk yaratabilir. Bu nedenle Türkiye, bölgesel istikrarın korunması için diplomatik çabalarını sürdürmeli ve enerji kaynaklarını çeşitlendirmelidir.
