Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan son raporda, küresel doğal gaz talebinin 2022'deki enerji krizinden bu yana ilk kez yıllık bazda düşüşe geçeceği belirtildi. Ajansa göre bu düşüşün temel nedeni, İran'da devam eden savaş nedeniyle yükselen gaz fiyatları. Raporda, 2025 yılı boyunca gaz talebinin bir önceki yıla kıyasla %0,5 ila %1 oranında azalması bekleniyor.
Artan Fiyatlar ve Arz Kaygıları
IEA'nın değerlendirmesine göre, İran’daki çatışmalar özellikle Basra Körfezi üzerinden yapılan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarını tehdit ediyor. İran, dünyanın en büyük gaz rezervlerine sahip ülkelerden biri olmasa da, bölgedeki istikrarsızlık küresel gaz piyasasında ani fiyat artışlarına yol açtı. Avrupa'da referans kabul edilen TTF endeksi son iki ayda %35 yükseldi.
Uzmanlar, yüksek fiyatların özellikle Asya ve Avrupa'daki sanayi tesislerinde üretim kısıntılarına yol açtığını belirtiyor. Çin ve Hindistan gibi büyük gaz ithalatçıları, alternatif yakıtlara yönelirken Avrupa Birliği de enerji verimliliği önlemlerini hızlandırdı.
Raporda ayrıca, ABD'den yapılan LNG ihracatının rekor seviyelere ulaşmasına rağmen, küresel arzın halen yetersiz olduğu vurgulanıyor. Norveç ve Katar gibi ülkeler üretimi artırsa da, talepteki düşüşün asıl sebebinin fiyat kaynaklı olduğu ifade ediliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gaz fiyatlarındaki yükseliş sadece enerji piyasalarını değil, aynı zamanda küresel enflasyonu da etkiliyor. Avrupa Merkez Bankası, enerji maliyetlerindeki artışın faiz indirimlerini geciktirebileceği uyarısında bulundu. Japonya ve Güney Kore gibi LNG'ye bağımlı ülkeler ise stratejik rezervlerini kullanmaya başladı.
Öte yandan, IEA yenilenebilir enerji yatırımlarında rekor artış bekliyor. Rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesinin 2025'te %20 büyümesi öngörülüyor. Ancak bu geçişin, gaz talebindeki düşüşü tamamen telafi etmesi beklenmiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, doğal gaz ihtiyacının yaklaşık %99'unu ithal etmektedir. İran savaşı nedeniyle yükselen küresel gaz fiyatları, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını doğrudan etkileyecektir. Rusya ve Azerbaycan'dan yapılan boru hattı sevkiyatları kısa vadede güvende olsa da, spot LNG piyasasındaki fiyat artışı TÜFE üzerinde baskı yaratabilir. Ayrıca, İran üzerinden geçen enerji koridorlarının güvenliği Türkiye'nin enerji arz güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. Sakarya Gaz Sahası'ndaki üretim artışı bu dönemde Türkiye'ye avantaj sağlasa da, küresel fiyat dalgalanmaları karşısında yeterli olmayabilir.
