İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Amerika Birleşik Devletleri'nin mevcut ekonomik koşullarının, diğer ülkelere yönelik yeni kısıtlamalar veya yaptırımlar uygulamak için uygun olmadığını ifade etti. Galibaf, Tahran'da yaptığı açıklamada, ABD'nin iç ekonomik sorunlarla boğuştuğunu ve bu nedenle uluslararası alanda baskı politikalarını sürdürecek güce sahip olmadığını belirtti. Bu açıklama, İran'ın nükleer programı etrafındaki gerilimlerin devam ettiği ve uluslararası toplumun Tahran'a yönelik yaptırımları tartıştığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Galibaf'ın sözleri, ABD'nin İran'a yönelik nükleer anlaşma müzakereleri sırasında baskıyı artırdığı bir döneme denk geldi. Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın 2018'de tek taraflı olarak çekildiği ve yeniden yaptırımlar uygulamaya başladığı nükleer anlaşma, ikili ilişkilerdeki en önemli gerilim kaynağı olmaya devam ediyor. Biden yönetimi ise anlaşmaya yeniden dönmek istediğini belirtse de, müzakereler henüz sonuçlanmadı. Tahran, ABD'nin yaptırımları kaldırmasını ve anlaşmadaki taahhütlerine geri dönmesini talep ediyor.
Galibaf, ABD'nin ekonomik zayıflığına dikkat çekerek, İran'ın bu durumdan yararlanarak bölgedeki konumunu güçlendirebileceğini ima etti. "Amerika, kendi içinde ciddi ekonomik ve siyasi krizlerle boğuşuyor. Bu onun dış politikada daha az manevra alanı bırakıyor" şeklinde konuşan Galibaf, uluslararası toplumun önemli bir bölümünün ABD'nin tek taraflı yaptırımlarından rahatsız olduğunu ve bu nedenle Washington'un yalnızlaştığını savundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İranlı yetkililer, ABD'nin küresel gücünün azaldığı iddiasını sık sık dile getiriyor. Bu açıklama da, Tahran'ın Batı'ya karşı direnç mesajını pekiştiriyor. İran, son yıllarda Çin ve Rusya ile daha yakın ilişkiler kurarak Batı'nın baskısına karşı alternatif bir denge arayışını sürdürüyor. Galibaf'ın bu çıkışı, İran'ın uluslararası toplumda ABD'ye karşı pozisyon alan ülkelerle dayanışma içinde olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar, ABD'nin ekonomik kapasitesinin nispi olarak azaldığını kabul etmekle birlikte, yaptırım mekanizmalarının hala güçlü bir araç olduğuna dikkat çekiyor. Ancak, Çin ve Rusya gibi ülkelerin artan etkisi ve çok kutuplu dünya düzenine yöneliş, ABD'nin bu politikalarını sürdürme kabiliyetini zorlaştırıyor. Bu durum, İran'ın bölgesel politikaları için yeni fırsatlar yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yakın bölgesindeki güç dengelerini etkileme potansiyeline sahip. Türkiye, İran ile tarihsel olarak karmaşık ama işlevsel bir ilişki sürdürüyor. ABD'nin İran'a yönelik yaptırım baskısının azalması veya etkisiz kalması, Türkiye'nin enerji ithalatı ve ticaretinde İran ile daha rahat iş birliği yapmasına olanak tanıyabilir. Ayrıca, ABD'nin bölgede zayıflaması, Türkiye'nin kendi güvenlik çıkarlarını savunma alanını genişletebilir. Ancak, Türkiye'nin Batı ile olan ittifakı göz önüne alındığında, bu tür gelişmeler dikkatli bir denge politikası gerektiriyor.
