ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamaya göre, İran bugün sabah saatlerinde Kuveyt ve Bahreyn'deki askeri hedeflere ‘bir dizi’ balistik füze fırlattı. Saldırıda can kaybı olup olmadığı henüz netlik kazanmazken, bölgedeki ABD üslerinin alarma geçtiği bildirildi. Buna karşılık olarak ABD güçleri, Hürmüz Boğazı'ndaki stratejik Keşm Adası'na hava saldırıları düzenledi. Bu gelişmeler, İran'ın nükleer programı etrafında süren müzakerelerin çıkmaza girmesinin ardından geldi. Taraflar arasında haftalardır devam eden sözlü gerginlik, bugün ilk kez sıcak çatışmaya dönüşmüş oldu.
Gelişmenin arka planı
İran'ın bu hamlesi, ABD'nin dolaylı müzakereleri reddetmesi ve Tahran'a yeni yaptırımlar uygulama tehdidinde bulunmasının ardından geldi. CENTCOM sözcüsü, “İran'ın attığı bu adım, bölgesel istikrarı tehdit eden pervasız bir saldırganlıktır. Misillememiz kendini savunma hakkımızın bir parçasıdır” dedi. Keşm Adası, İran'ın askeri üslerinin yanı sıra petrol tesislerine ev sahipliği yapıyor; bu nedenle ABD'nin hedef seçimi, Tahran'ın ekonomik can damarına yönelik bir uyarı olarak yorumlanıyor.
Kuveyt ve Bahreyn hükümetlerinden henüz resmi bir açıklama gelmezken, Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi (GCC) acil toplantı çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin konuyu bugün görüşmesi bekleniyor. Bu saldırı, İran'ın 2019'da Suudi Arabistan petrol tesislerine yönelik saldırısından bu yana Körfez'deki en ciddi askeri hareketlilik olarak kayıtlara geçti.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın hamlesi, yalnızca iki ülkeyi değil tüm Körfez bölgesini etkileyebilecek bir domino etkisi yaratma potansiyeli taşıyor. Enerji piyasaları ham petrol fiyatlarında yüzde 5'lik bir sıçrama ile tepki verdi; Brent petrol varil fiyatı 95 doların üzerine çıktı. Küresel tedarik zincirleri zaten Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle baskı altındayken, bu yeni kriz petrol arzında daha fazla belirsizlik yaratıyor. Çin, Avrupa Birliği ve Rusya taraflara itidal çağrısı yaparken, İsrail ise sessizliğini koruyor. Uzmanlar, İran'ın bu adımıyla ABD'yi müzakere masasına dönmeye zorlamak istediğini, ancak sonucun tam tersi bir askeri tırmanış olabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem İran'la sınır komşusu hem de Körfez ülkeleriyle ekonomik bağları olan bir ülke olarak bu krizden doğrudan etkilenecektir. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye'nin zaten yüksek olan cari açığını daha da artırabilir. Ayrıca, İran'a yönelik olası bir askeri operasyon, Türkiye'nin sınır güvenliğini tehdit edebilir ve bölgedeki mülteci akışını hızlandırabilir. Diplomatik açıdan Türkiye, hem Batı ittifakı içindeki konumunu korumak hem de İran'la diyaloğu sürdürmek arasında hassas bir denge kurmak zorunda kalacaktır. Bu gelişme, Ankara'nın arabuluculuk rolünü daha da önemli hale getiriyor.
