İran, gece saatlerinde Kuveyt ve Bahreyn'deki askeri üslere balistik füzeler fırlattı. Kuveyt yönetimi, ülkenin ana havalimanına isabet eden İran yapımı bir insansız hava aracının (İHA) çok sayıda kişiyi yaralamasının ardından tüm sivil uçuşları askıya aldığını duyurdu. Saldırı, Tahran ile Washington arasında birkaç saat arayla gerçekleşen füze takasının bir parçası olarak geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın güneyindeki bir füze rampasına düzenledikleri hassas hava operasyonuyla tesisin tamamen imha edildiğini açıkladı. Bu gelişmeler, bölgeyi yeni bir savaşın eşiğine taşıdı; uluslararası toplum taraflara itidal çağrısı yaparken, Körfez ülkeleri olağanüstü güvenlik önlemleri alıyor.
Gelişmenin arka planı: İran-ABD geriliminin yeni boyutu
Son 48 saatte yaşananlar, ABD'nin İran'a yönelik azami baskı politikasının ve İran'ın buna cevaben başlattığı asimetrik saldırıların bir yansıması olarak değerlendiriliyor. İran Devrim Muhafızları, Kuveyt ve Bahreyn'deki askeri tesislere yönelik füze saldırılarının, ABD'nin geçen hafta Suriye-İran sınırında bir İran konvoyunu vurmasına misilleme olduğunu duyurdu. Öte yandan ABD, İran'ın füze saldırılarına cevaben, İran'ın güneyindeki Şiraz kenti yakınlarında bulunan bir füze rampasına B-52 stratejik bombardıman uçaklarıyla saldırı düzenledi. CENTCOM'dan yapılan açıklamada, vurulan tesisin kısa menzilli balistik füzelerin fırlatılması için kullanılan seyyar bir platform olduğu ve tamamen yok edildiği belirtildi.
Kuveyt Hükümet Sözcüsü, İran yapımı Şahid-136 tipi kamikaze İHA'nın Kuveyt Uluslararası Havalimanı'nın kargo terminalini hedef aldığını, en az 12 kişinin hafif yaralandığını ve uçuşların güvenlik gerekçesiyle süresiz durdurulduğunu açıkladı. Bahreyn'de ise ABD Donanması'nın 5. Filosu'nun ana üssü olan Manama'daki tesislere yönelik füze saldırısı düzenlendi; ancak Bahreyn yönetimi, füzelerin hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini ve herhangi bir kayıp yaşanmadığını bildirdi.
Bölgesel ve küresel boyut: Körfez'de savaş riski
Bu saldırılar, 2020 yılında ABD'nin Bağdat'ta İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından yaşanan en ciddi askeri çatışmayı temsil ediyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ın saldırılarını kınarken, bölgesel bir savaşın çıkmasını önlemek için ABD'ye arabuluculuk yapma çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, olağanüstü toplanarak taraflara derhal ateşkes çağrısı yaptı; ancak ABD ve İran karşılıklı suçlamalarla gerilimi tırmandırmaya devam ediyor.
Analistler, Körfez'deki enerji tesislerinin ve tanker rotalarının tehdit altında olduğu bir senaryoya işaret ediyor. Ham petrol fiyatları, haberin ardından yüzde 7'den fazla artarak varil başına 95 doları aştı. Uluslararası Enerji Ajansı, petrol arzında kesinti yaşanması durumunda stratejik rezervlerin kullanıma hazır olduğunu duyurdu. Bu arada, Suudi Arabistan ve İsrail, İran'ın füze yeteneklerine karşı savunma önlemlerini artırırken, Rusya ve Çin diplomatik çözüm çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-ABD çatışmasının Körfez'e sıçraması, Türkiye için doğrudan bir güvenlik tehdidi oluşturmasa da bölgesel istikrarı derinden sarsacak niteliktedir. Türkiye, hem ABD ile ittifak ilişkileri hem de İran ile komşuluk bağlamında hassas bir denge yürütmektedir. Bu kriz, Türkiye'nin Katar ve Irak'taki askeri varlığını tehlikeye atabilir; ayrıca enerji fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye'nin cari açığını artırarak ekonomik istikrarı zorlayabilir. Ankara'nın, hem ABD hem İran ile diyalog kanallarını açık tutarak bölgesel bir çatışmanın önüne geçilmesi için arabuluculuk yapması beklenmektedir. Türkiye, ayrıca NATO'nun güney kanadının savunulmasında kilit rol oynayabilir; ancak bunun için öncelikle kendi hava savunma sistemlerini güçlendirmesi gerekmektedir.
