İran, Yemen'deki Husilere, ABD'nin İran'ın elektrik şebekesine saldırması halinde stratejik Bab el-Mendep Boğazı'nı kapatma talimatı verdi. Middle East Eye'ın aktardığına göre, Tahran yönetimi olası bir Amerikan askeri müdahalesine karşı bu hamleyi caydırıcı bir önlem olarak planlıyor. Bab el-Mendep, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan ve küresel petrol ticaretinin yaklaşık %10'unun geçtiği kritik bir su yoludur. Bu boğazın kapatılması, uluslararası enerji fiyatlarında ani yükselişe ve küresel tedarik zincirlerinde aksamalara yol açabilir.
Gelişmenin Arka Planı
İran ile ABD arasındaki gerilim, son aylarda nükleer müzakerelerin durması ve İran'ın bölgedeki vekil güçlerine yönelik suçlamalarla tırmanmıştı. ABD, İran'ın enerji altyapısını hedef alan bir saldırı düzenlemeyi değerlendirirken, İran da bu tehdide karşı asimetrik bir yanıt geliştiriyor. Husiler, İran'ın Yemen'deki en önemli vekil gücü olarak biliniyor ve Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyona karşı yıllardır savaşıyor. Boğazın kapatılması, Husilerin elinde bulunan deniz mayınları ve İran yapımı gemisavar füzelerle mümkün olabilir. Ancak bu hamle, bölgesel istikrarı daha da bozabilir ve Suudi Arabistan, BAE gibi ülkeleri doğrudan etkileyebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bab el-Mendep Boğazı'nın kapatılması, sadece İran ve ABD'yi değil, tüm dünyayı etkileyecek bir krizdir. Boğaz, Avrupa ve Asya arasındaki en kısa deniz yolunu oluşturur; Süveyş Kanalı'nın güney girişi olarak da işlev görür. Kapatma, petrol tankerlerinin Ümit Burnu'nu dolaşmak zorunda kalması anlamına gelir ki bu da nakliye maliyetlerini ve teslimat sürelerini önemli ölçüde artırır. Ayrıca Kızıldeniz'deki ABD ve koalisyon güçlerinin varlığı, bölgede askeri çatışma riskini artırıyor. Yemen'deki iç savaş ve insani kriz, bu gelişmeyle birlikte daha da derinleşebilir. Öte yandan uluslararası toplum, gerginliğin düşürülmesi için diplomatik çabaları hızlandırabilir, ancak şu ana kadar somut bir ilerleme kaydedilmiş değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bab el-Mendep Boğazı'nın kapatılması, Türkiye için doğrudan ve dolaylı riskler barındırıyor. Türkiye, enerji ithalatının büyük kısmını deniz yoluyla gerçekleştiriyor; bu boğazın kapanması, petrol ve doğalgaz fiyatlarında ani bir artışa neden olarak cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları, Türkiye'nin Somali ve Sudan gibi Afrika'daki çıkarlarına erişimini zorlaştırabilir. Diplomatik olarak ise Türkiye, hem İran hem de Suudi Arabistan ile dengeli ilişkiler yürütüyor; bu kriz, Ankara'nın arabuluculuk rolünü öne çıkarabilir. Ancak bölgesel bir çatışma, Türkiye'nin güney sınırlarındaki istikrarı da tehdit edecektir.
