ABD ile İran arasındaki artan gerginlik, küresel tahvil piyasalarını dalgalandırarak mortgage faizlerinde hızlı bir yükselişe neden oldu. Bu gelişme, özellikle ABD'de konut almayı planlayan milyonlarca kişiyi doğrudan etkiliyor. Uzmanlara göre, faizlerdeki artış aylık taksitleri yüzlerce dolar yukarı çekerek konut satın almayı daha da zorlaştıracak.
Gerginlik piyasaları vurdu
ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırım tehditleri ve askeri hareketlilik, yatırımcıları güvenli liman olarak görülen ABD Hazine tahvillerine yöneltti. Tahvil fiyatları yükselirken getirileri düştü, ancak mortgage faizleri genellikle uzun vadeli Hazine tahvil getirilerine endeksli olduğundan, bu kez tersi bir etki yaşandı. Artan jeopolitik risk primleri, ipotek faizlerinin iki haftada yaklaşık 50 baz puan artmasına yol açtı. Freddie Mac verilerine göre 30 yıl vadeli sabit mortgage faizi ortalama yüzde 6.9'a çıkarak son bir yılın en yüksek seviyelerinden birine ulaştı. Bu durum, özellikle dar gelirli aileler için konut sahibi olma hayalini iyice uzaklaştırdı.
Konut piyasasında soğuma sinyali
Mortgage faizlerindeki bu ani sıçrama, zaten yüksek olan konut fiyatlarıyla birleşince talep daralması bekleniyor. Ulusal Emlakçılar Birliği'nin son raporuna göre, mevcut ev satışları bir önceki aya göre yüzde 3.4 geriledi. Uzmanlar, faizlerin yıl sonuna kadar yüzde 7'nin üzerinde kalması halinde satışların daha da düşebileceğini belirtiyor. Konut piyasasındaki bu soğuma, ABD ekonomisi için önemli bir risk faktörü oluşturuyor; çünkü inşaat ve gayrimenkul sektörleri istihdamın önemli bir kısmını sağlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ve İran arasındaki gerginlikten doğrudan etkilenmese de küresel risk algısındaki artış, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını hızlandırabilir. Türk Lirası üzerinde baskı oluşturabilecek bu gelişme, yurt içi faizlerin de yükselmesine neden olabilir. Ayrıca, ABD mortgage faizlerindeki artış, Türkiye'den ABD'ye ihraç edilen inşaat malzemeleri talebini olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin bu dönemde para politikasında sıkı duruşunu koruması ve jeopolitik riskleri yönetmesi kritik önem taşıyor.
