Küresel piyasalar, İran'ın İsrail'e yönelik olası bir saldırı hazırlığında olduğu yönündeki haberler ve yapay zeka sektöründeki belirsizliklerin etkisiyle haftaya sert dalgalanmalarla başladı. ABD, Avrupa ve Asya borsalarında satış baskısı artarken, altın ve petrol fiyatları jeopolitik risk priminin yükselmesiyle birlikte değer kazandı. Vadeli işlemlerde S&P 500 yüzde 1,2, Nasdaq 100 ise yüzde 1,8 değer kaybetti. Asya'da Japonya Nikkei 225 yüzde 2,7, Hong Kong Hang Seng yüzde 1,9, Çin Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 0,8 geriledi. Avrupa'da FTSE 100, DAX ve CAC 40 vadeli kontratları yüzde 1 ila 1,5 arasında düşüş kaydetti. Petrol fiyatları Brent bazında varil başına 86 doların üzerine çıkarak son üç haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Altın ise ons başına 2.360 dolar civarında işlem görerek güvenli liman talebini yansıttı.
Jeopolitik Gerginlik Piyasaları Tetikliyor
Piyasalardaki satış baskısının temel nedeni, İran'ın İsrail'e yönelik büyük çaplı bir saldırı düzenleyebileceği yönündeki istihbarat raporları. ABD'li yetkililer, İran'ın 25'ten fazla füze ve insansız hava aracıyla İsrail'i hedef alabileceği uyarısında bulundu. Bu durum, bölgede daha geniş çaplı bir çatışma riskini artırırken, yatırımcıların riskli varlıklardan çıkışına neden oldu. Ayrıca, Çin'in Tayvan çevresinde artan askeri faaliyetleri de Asya piyasalarında belirsizliği körükledi. Savunma hisseleri ise artan güvenlik endişeleri nedeniyle yükseldi; ABD'de Lockheed Martin ve Northrop Grumman hisseleri yüzde 2'nin üzerinde değer kazandı.
Öte yandan, yapay zeka sektöründe yaşanan dalgalanma da teknoloji hisselerini olumsuz etkiledi. AI odaklı şirketlerin hisseleri, sektörün aşırı değerlenmiş olabileceği endişeleriyle satışa maruz kaldı. Özellikle Nvidia, AMD ve diğer çip üreticileri yüzde 3 ila 5 oranında değer kaybetti. Bu düşüş, AI yatırımlarının getirisinin sorgulanması ve düzenleyici belirsizliklerin artmasıyla ilişkilendiriliyor. Avrupa Birliği'nin yapay zeka düzenlemelerine ilişkin yeni adımlar atması ve Çin'in AI modellerine yönelik kısıtlamaları sektördeki tedirginliği artırdı.
Küresel Piyasalarda Risk İştahı Azalıyor
Jeopolitik riskler ve AI sektöründeki dalgalanma, yatırımcıların portföylerini yeniden şekillendirmesine yol açıyor. Dolar, güvenli liman talebiyle diğer majör para birimleri karşısında değer kazanırken, gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kaldı. Türk lirası da dolar karşısında sınırlı bir değer kaybı yaşadı ve dolar/TL kuru 32,50 seviyelerine yükseldi. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için cari açık riskini artırıyor. Altın ise hem jeopolitik hem de ekonomik belirsizlikler nedeniyle yatırımcıların ilgisini çekmeye devam ediyor.
Analistler, önümüzdeki günlerde İran-İsrail geriliminin nasıl şekilleneceğine ve AI sektörüne ilişkin haber akışına bağlı olarak piyasalardaki oynaklığın devam edebileceğini belirtiyor. OPEC+ ülkelerinin üretim kararları ve ABD Merkez Bankası'nın faiz politikaları da piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacak. Yatırımcıların risk yönetimine daha fazla önem vermesi gerektiği vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmeler, Türkiye ekonomisi açısından çeşitli riskler barındırıyor. Öncelikle, artan jeopolitik gerginlik enerji fiyatlarını yükselterek Türkiye'nin enerji ithalat faturasını artırabilir ve cari açığı büyütebilir. Ayrıca, küresel risk iştahındaki azalma, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışlarını olumsuz etkileyebilir ve TL üzerinde baskı oluşturabilir. Öte yandan, yapay zeka sektöründeki dalgalanma, Türkiye'nin teknoloji yatırımları ve ihracatı üzerinde kısa vadede sınırlı bir etki yaratabilir. Ancak uzun vadede, küresel tedarik zincirlerinde yaşanabilecek değişiklikler Türkiye'nin yapay zeka alanındaki konumlanmasını etkileyebilir. Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve döviz rezervleri açısından dikkatli olması gerekiyor.
