Dubai, 29 Eylül (Reuters) - İran Devrim Muhafızları sözcüsü Salı günü yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ı "büyük yalancı" olarak nitelendirerek, Trump'ın İran'ın nükleer programı ve İran'ın enerji arzını abluka altına alma etkinliği konusunda Amerikan halkından gerçeği sakladığını öne sürdü. Sözcü, Trump'ın iddialarının gerçeği yansıtmadığını ve İran'a yönelik baskı politikasının başarısız olduğunu savundu.
Gelişmenin Arka Planı
İran Devrim Muhafızları sözcüsünün bu açıklaması, ABD ile İran arasında aylardır süren gerilimin son halkası olarak değerlendiriliyor. ABD, 2018'de tek taraflı olarak İran nükleer anlaşmasından çekilmiş ve İran'a yönelik ekonomik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu. Bu yaptırımlar özellikle İran'ın petrol ihracatını hedef alarak ülke ekonomisini ciddi şekilde sarsmıştı. Tahran yönetimi ise, yaptırımlara rağmen nükleer programını sürdüreceğini ve enerji sektöründeki direncini koruyacağını defalarca dile getirmişti.
Trump yönetimi, İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için "maksimum baskı" politikası izlediğini ve bu politikaların işe yaradığını savunuyor. Ancak İran Devrim Muhafızları'na bağlı yetkililer, ABD'nin bu iddialarının bir aldatmacadan ibaret olduğunu, İran'ın nükleer faaliyetlerinin barışçıl olduğunu ve uluslararası denetimlere açık olduğunu belirtiyor. Sözcü, Trump'ın Amerikan halkına İran konusunda yanlış bilgiler verdiğini ve gerçekleri çarpıttığını ifade etti.
İran'ın enerji ablukası konusundaki iddialar ise, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki etkinliği ve bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla enerji akışını tehdit edebileceği yönündeki endişelerle ilgili. Devrim Muhafızları sözcüsü, İran'ın bu tür bir abluka uygulama kapasitesine sahip olduğunu ve bunun etkili olduğunu savunarak, Trump'ın bu gerçeği gizlediğini öne sürdü.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran ile ABD arasındaki bu sözlü atışma, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan güvenlik dengelerini daha da gerginleştiriyor. Son aylarda Basra Körfezi'nde tankerlere yönelik saldırılar, İran'a bağlı grupların Suudi Arabistan petrol tesislerine düzenlediği iddia edilen saldırılar ve ABD'nin bölgeye askeri yığınak yapması, tansiyonu yükseltmiş durumda. İran, nükleer anlaşmadan kademeli olarak çekildiğini açıklamış ve uranyum zenginleştirme oranını artırmıştı. Bu adımlar, uluslararası toplumda endişeyle karşılanmış, Avrupa ülkeleri İran'ı itidale davet etmişti.
Trump yönetiminin İran politikası, bölgedeki müttefikleri İsrail ve Suudi Arabistan tarafından desteklenirken, Avrupa ve Rusya gibi aktörler tarafından eleştiriliyor. İran'ın sert söylemleri, ABD seçimlerine yaklaşılırken Trump'a yönelik bir meydan okuma olarak da yorumlanıyor. Uzmanlar, İran'ın bu tür açıklamalarla ABD iç siyasetini etkilemeyi ve yaptırımların kaldırılması için baskı oluşturmayı hedeflediğini belirtiyor.
Öte yandan, İran'ın enerji ablukası iddiası, küresel petrol piyasaları için de risk oluşturuyor. Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyor ve olası bir kesinti, petrol fiyatlarında ani yükselişlere neden olabilir. Bu durum, zaten Kovid-19 salgınıyla sarsılan küresel ekonomiyi daha da olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran ile ABD arasındaki gerilimin tırmanması, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, İran ile uzun bir sınırı olan ve enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran'dan karşılayan bir ülke. Olası bir askeri çatışma veya enerji arzında kesinti, Türkiye'nin enerji güvenliğini riske atar. Ayrıca, İran'a uygulanan yaptırımlar, Türk şirketlerinin İran ile ticaretini zorlaştırıyor. Türkiye, bölgede istikrarın korunması ve diplomasi yoluyla çözüm bulunması için çağrılar yapıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin denge politikasını daha da zorlaştırabilir ve bölgesel güvenlik açısından dikkatle izlenmesi gereken bir süreçtir.
