Küresel tüketici fiyatları, İran ile varılan ateşkes anlaşmasının ardından benzin fiyatlarındaki keskin düşüş sayesinde, 2020 yılındaki COVID-19 pandemisinin başlangıcından bu yana ilk kez geriledi. Ancak uzmanlar, bu düşüşün geçici olabileceği ve enflasyonla mücadelenin henüz bitmediği konusunda uyarıyor. İran’daki çatışmaların durması, petrol piyasalarında rahatlamaya yol açarken, taraflar arasında yeniden çatışma çıkması durumunda fiyatların tekrar yükselebileceği belirtiliyor. Bu gelişme, merkez bankalarının faiz indirimi beklentilerini artırırken, küresel ekonomide toparlanma sinyali olarak değerlendiriliyor.
Benzin fiyatlarındaki düşüş ve enflasyon üzerindeki etkisi
İran’daki ateşkes anlaşması, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri azaltarak Brent petrolün varil fiyatının 70 doların altına gerilemesine neden oldu. Bu durum, özellikle gelişmiş ülkelerde benzin pompa fiyatlarına hızla yansıdı. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, geçen hafta benzinin galon fiyatı ortalama 3,20 dolara düşerek son iki yılın en düşük seviyesini gördü. Avrupa’da ise euro cinsinden akaryakıt fiyatları yüzde 5 ila 8 arasında geriledi. Tüketici fiyat endekslerindeki düşüşte en büyük payı enerji kalemi oluşturdu. Ancak gıda ve hizmet fiyatlarındaki artış sürüyor; özellikle kira ve sağlık hizmetleri maliyetleri yüksek seyrediyor. Bu nedenle çekirdek enflasyon (enerji ve gıda hariç) hedeflenen yüzde 2 seviyesinin hâlâ üzerinde. Uzmanlar, merkez bankalarının faiz indirimine ancak ikinci çeyrekten sonra başlayabileceğini öngörüyor.
Bölgesel riskler ve küresel yansımaları
İran ateşkesi, Orta Doğu’da bir yılı aşkın süredir devam eden gerilimin ardından umut verici bir adım olarak görülse de, taraflar arasındaki güvensizlik kalıcı bir barışın önündeki en büyük engel. Uzmanlar, ateşkesin kırılgan olduğunu ve her an çökebileceğini belirtiyor. Olası bir yeniden çatışma, petrol fiyatlarını hızla 100 doların üzerine çıkarabilir ve enflasyonu tekrar tetikleyebilir. Ayrıca, İran’ın nükleer programına ilişkin belirsizlikler ve Suudi Arabistan ile bölgesel rekabet, piyasalar için önemli risk faktörleri olarak öne çıkıyor. Küresel ölçekte, bu gelişmeler enerji ithalatçısı ülkeler için cari açık ve maliyet baskısı anlamına gelirken, ihracatçı ülkeler ise gelir kaybı endişesi yaşıyor. Dünya Bankası ve IMF, petrol fiyatlarındaki oynaklığa karşı ülkeleri rezervlerini güçlendirmeye çağırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki düşüş, enerji ithalatında büyük ölçüde dışa bağımlı olan Türkiye için olumlu bir gelişme. Cari açığın azalmasına ve enflasyonla mücadeleye katkı sağlayabilir. Ancak ateşkesin kırılgan yapısı, Türkiye’nin enerji arz güvenliği açısından risk oluşturuyor. Ankara, hem İran hem de bölgedeki diğer aktörlerle ilişkilerini dengede tutarak, olası bir krizde alternatif tedarik yollarını devreye sokmalı. Ayrıca, küresel faiz indirimi beklentileri TL varlıklarına olan ilgiyi artırabilir, ancak yurt içi enflasyon dinamikleri nedeniyle Merkez Bankası’nın politika faizini ne zaman indireceği belirsizliğini koruyor.
