İran ile ABD arasında petrol tankerlerine yönelik karşılıklı saldırı iddiaları ve ABD'de açıklanan güçlü istihdam verileri, Fed'in faiz artırımına gideceği beklentilerini güçlendirdi. Bloomberg'in Asya ticaret seansı programı 'The Asia Trade'de ele alınan bu gelişmeler, küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı. Tokyo ve Sidney'den canlı yayınlanan programda Avril Hong ve Paul Allen, uzman konuklarla birlikte bu iki kritik başlığın piyasa etkilerini değerlendirdi.
Tanker Saldırıları ve Jeopolitik Gerilim
Hafta sonu Basra Körfezi ve çevresinde meydana geldiği bildirilen tanker saldırıları, bölgede tansiyonu yeniden yükseltti. İran ve ABD karşılıklı olarak birbirini suçlarken, olayların petrol arz güvenliği üzerindeki etkileri yakından izleniyor. Saldırıların hedefinde hangi ülkelere ait tankerlerin olduğu ve saldırıların kapsamı henüz netlik kazanmadı; ancak uluslararası deniz ticareti rotalarında güvenlik endişeleri arttı. Uzmanlar, bu tür saldırıların Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük petrol sevkiyatını tehdit edebileceğine dikkat çekiyor. ABD ve İran arasındaki gerilim, yaptırımlar ve bölgesel vekâlet savaşlarıyla zaten yüksek seyrederken, tanker saldırıları yeni bir tırmanma riski taşıyor.
Petrol fiyatları, saldırı haberlerinin ardından yükselişe geçti. Brent petrol, gün içinde yüzde 2'yi aşan artış gösterdi. Piyasa analistleri, arz kesintisi olmasa bile jeopolitik risk priminin fiyatlara yansıdığını belirtiyor. OPEC+ ülkelerinin üretim politikaları ve ABD'nin stratejik petrol rezervleri de denklemin diğer unsurları olarak öne çıkıyor.
Güçlü İstihdam Verileri ve Fed Beklentileri
ABD'de açıklanan tarım dışı istihdam verileri, beklentilerin üzerinde geldi. İşsizlik oranının düşük seyretmesi ve ücret artışlarının güçlü kalması, Fed'in enflasyonla mücadelede faiz artırımına devam edebileceği yönündeki beklentileri artırdı. Para piyasaları, bir sonraki Fed toplantısında faiz artırımı olasılığını yüzde 70'in üzerinde fiyatlıyor. Bu durum, riskli varlıklardan çıkışı ve doların güçlenmesini beraberinde getirdi.
Asya borsaları, Fed'in sıkılaşma adımlarının devam edeceği endişesiyle karışık seyretti. Tokyo'da Nikkei, güçlü dolar/yen paritesinin ihracatçıları desteklemesiyle sınırlı yükseldi. Sidney'de Avustralya borsası, madencilik hisselerindeki düşüşle geriledi. Hong Kong ve Şanghay piyasaları ise Çin'in ekonomik canlandırma paketlerine dair belirsizlikle dalgalandı. Gelişmekte olan ülke para birimleri, dolar karşısında değer kaybetti.
Bloomberg programında konuşan stratejistler, Fed'in faiz artırımlarının küresel sermaye akımlarını etkileyeceğini ve özellikle yüksek dış borcu olan ülkeler için risk oluşturduğunu vurguladı. Ayrıca, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu yeniden körükleyebileceği ve merkez bankalarının işini zorlaştırabileceği belirtildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal ettiği için tanker saldırıları ve petrol fiyatlarındaki artış doğrudan cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Fed'in faiz artırımı beklentisi ise TL üzerinde baskı yaratırken, yabancı sermaye çıkışı riskini artırıyor. Türkiye'nin jeopolitik konumu, İran-ABD geriliminde denge politikası izlemesini gerektiriyor. Olası bir tırmanma, bölgesel istikrarı bozarak Türkiye'nin güvenlik ve ticaret çıkarlarını tehdit edebilir.
