İran, ABD'nin son hava saldırılarına misilleme olarak Basra Körfezi'ndeki ABD askeri üslerine füze saldırıları başlattı. İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün ve Katar'daki ABD hedeflerinin vurulduğu belirtildi. Saldırıların, ABD'nin İran destekli milis gruplara yönelik son operasyonlarına yanıt olarak gerçekleştirildiği ifade ediliyor. Bölgede tansiyon hızla yükselirken, uluslararası toplum tarafları itidal çağrısı yapıyor.
Gelişmenin arka planı
ABD yönetimi, son haftalarda Irak ve Suriye'de İran'a yakınlığıyla bilinen milis gruplara yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırmıştı. Pentagon kaynakları, bu saldırıların Amerikan askerlerine yönelik artan roket ve insansız hava aracı saldırılarına karşılık olarak düzenlendiğini açıklamıştı. Son olarak, ABD savaş uçakları Yemen'deki Husi hedeflerini vurmuş, ardından Irak ve Suriye'deki İran destekli gruplara ait silah depoları ve komuta merkezleri imha edilmişti.
İran ise bu saldırılara doğrudan karşılık verme kararı aldı. Devrim Muhafızları Ordusu'ndan yapılan yazılı açıklamada, 'Amerika'nın bölgedeki askeri varlığı artık güvende değil' ifadelerine yer verildi. Saldırılarda kullanılan füzelerin hassas güdümlü olduğu ve ABD'nin füze savunma sistemlerini aşmayı başardığı iddia ediliyor. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), çoğu füzenin Patriot bataryaları tarafından düşürüldüğünü, sadece birkaçının hedeflerine ulaştığını ve ciddi bir hasar oluşmadığını duyurdu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, ABD-İran arasındaki gerginliği yeni bir boyuta taşıyor. 2020 yılında ABD'nin Bağdat'taki İranlı komutan Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından bölge, benzer bir kriz yaşamış, İran ABD üslerine balistik füzelerle saldırmıştı. Şimdi ise İran'ın dört farklı ülkedeki ABD üslerini hedef alması, çatışmanın coğrafi olarak genişlediğini gösteriyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, tarafları sakinleştirmeye çağırırken, İsrail ise endişeli. İsrail ordusu, Golan Tepeleri'ndeki savunma seviyesini yükseltti. Rusya ve Çin, diplomatik çözüm çağrısı yaparken, Avrupa Birliği de taraflar arasında arabuluculuk teklif etti. Öte yandan, petrol fiyatları saldırı haberlerinin ardından yüzde 5'in üzerinde yükseldi. Uzmanlar, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinin küresel enerji piyasalarını olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem ABD ile NATO müttefiki hem de İran ile komşu ve enerji ticaretinde önemli bir ortaktır. Bu nedenle gelişmeleri yakından izlemektedir. Bölgedeki tansiyon, Türkiye'nin enerji ithalatı ve güvenlik dengeleri üzerinde doğrudan etkili olabilir. Ayrıca İran sınırındaki hareketlilik ve olası mülteci akını, Türkiye'nin sınır güvenliği politikasını zorlayabilir. Dışişleri Bakanlığı henüz resmi bir açıklama yapmamış olsa da, Ankara'nın itidal ve diyalog çağrılarını yinelemesi bekleniyor.
