İran Dışişleri Bakanlığı, Amerika Birleşik Devletleri'ni Yemen'deki ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçlayarak, Husilere yönelik son hava saldırılarının anlaşmanın ruhuna ve maddelerine aykırı olduğunu açıkladı. Tahran yönetimi, ABD'nin Yemen'deki askeri operasyonlarının, taraflar arasında varılan ateşkesi baltaladığını ve bölgede çatışmaların yeniden alevlenmesine yol açabileceğini belirtti. İran'ın bu açıklaması, ABD'nin Husilere ait olduğu iddia edilen hedeflere yönelik hava saldırıları düzenlemesinin ardından geldi.
ABD'nin hava saldırıları ve ateşkesin geleceği
Yemen'deki iç savaşta taraflar arasında 2022 yılında Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda varılan ateşkes anlaşması, büyük ölçüde ayakta kalmayı başarmıştı. Ancak ABD'nin Yemen'deki Husilere yönelik son hava saldırıları, anlaşmanın kırılgan yapısını tehdit ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, yaptığı yazılı açıklamada, "ABD'nin bu saldırıları, Yemen'deki ateşkes anlaşmasının açık bir ihlalidir ve bölgesel barış çabalarına ciddi bir darbe vurmaktadır" ifadelerini kullandı.
İran'ın suçlamalarına karşılık ABD yönetiminden henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak Amerikalı yetkililerin, hava saldırılarının Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırılarına karşılık olarak düzenlendiğini savunduğu biliniyor. Husiler, Kasım 2023'ten bu yana İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına tepki olarak Kızıldeniz'deki gemilere yönelik saldırılar düzenliyor. ABD ve İngiltere, bu saldırıları durdurmak için Yemen'deki Husilere yönelik hava operasyonları başlatmıştı.
Bölgesel ve küresel yansımalar
İran-ABD geriliminin yeniden tırmanması, sadece Yemen'deki ateşkesi değil, aynı zamanda bölgedeki diğer krizleri de etkileyebilir. Tahran'ın suçlamaları, İran'ın bölgedeki vekil güçlerine verdiği desteğin süreceğine işaret ediyor. Öte yandan, ABD'nin Husilere yönelik saldırıları, Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölge aktörlerinin de dikkatle izlediği bir gelişme. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Yemen'deki savaşta uzun süredir İran destekli Husilerle çatışıyor, ancak son dönemde ateşkesin kalıcı hale gelmesi için diplomasiye ağırlık vermişti. ABD'nin saldırıları, Riyad ve Abu Dabi'nin bu çabalarını da olumsuz etkileyebilir.
Küresel ölçekte ise, Kızıldeniz'deki güvenlik krizi, uluslararası ticareti tehdit etmeye devam ediyor. Husilerin saldırıları, başta konteyner taşımacılığı olmak üzere küresel deniz ticaretinde aksamalara yol açarken, enerji fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor. İran'ın ABD'yi ateşkesi ihlal etmekle suçlaması, bu bağlamda bölgesel krizin daha da derinleşmesi riskini beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen krizinde taraflar arasında diplomatik çözümü destekleyen ve bölgesel istikrarın korunmasından yana bir tutum izliyor. İran-ABD arasındaki bu yeni gerilim, Türkiye'nin Kızıldeniz ve Basra Körfezi'ndeki ticari çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle Türk şirketlerinin Kızıldeniz'deki navlun maliyetlerinde yaşanan artış, dış ticaret dengesine olumsuz yansıyor. Ayrıca, Yemen'deki ateşkesin bozulması, bölgeye yönelik insani yardım koridorlarını da tehdit ediyor; Türkiye, bu yardımlarda önemli bir aktör konumunda. Ankara, hem ABD hem de İran ile diyaloğunu sürdürerek krizin daha fazla tırmanmasını engellemeye çalışacaktır. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel diplomasideki arabulucu rolünü daha da kritik hale getiriyor.
