Irak'ta İran destekli Şii milis gücü Asaib Ehl el-Hak'ın lideri, başbakan yardımcısı olarak atandı. Bu atama, Irak hükümetinde İran yanlısı grupların etkisinin arttığını gösterirken, ülkedeki siyasi dengeleri de yeniden şekillendiriyor. Asaib Ehl el-Hak, daha önce Irak'taki ABD ve koalisyon güçlerine yönelik saldırılarıyla biliniyordu.
Gelişmenin arka planı
Asaib Ehl el-Hak, 2006 yılında kurulan ve İran'ın Devrim Muhafızları'na bağlı Kudüs Gücü tarafından desteklenen bir Şii milis örgütüdür. Örgüt, Irak'ta Sünni gruplara ve ABD güçlerine karşı düzenlediği saldırılarla tanınıyor. Lideri, geçmişte ABD tarafından terör örgütü listesine alınmıştı. Ancak Irak siyasetinde önemli bir aktör haline gelmiş durumda.
Irak'ta 2021 seçimlerinin ardından uzun süren hükümet kurma çalışmaları sonucunda, Muhammed Şiya es-Sudani başbakanlığa getirilmişti. Sudani hükümeti, farklı Şii gruplar arasında denge gözetmeye çalışıyor. Ancak İran yanlısı grupların kabinede yer alması, ABD ve Sünni Arap ülkeleriyle ilişkilerde gerginlik yaratabilir.
Asaib Ehl el-Hak liderinin başbakan yardımcısı olarak atanması, İran'ın Irak üzerindeki nüfuzunu pekiştirme çabası olarak yorumlanıyor. Bu atama, aynı zamanda Irak'taki siyasi partiler arasındaki güç paylaşımı anlaşmasının bir parçası. Irak'ta hükümet pozisyonları genellikle etnik ve mezhepsel gruplar arasında dağıtılıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Irak, ABD ve İran arasındaki nüfuz mücadelesinin merkezinde yer alıyor. İran, Irak'taki Şii gruplar aracılığıyla etkisini sürdürürken, ABD de Irak'ta askeri varlığını koruyor. Bu atama, İran'ın Irak siyasetindeki ağırlığını artırması açısından önemli. Aynı zamanda, Irak'ın Sünni Arap ülkeleriyle ilişkilerini de etkileyebilir.
Asaib Ehl el-Hak, geçmişte Irak'taki ABD üslerine ve diplomatik tesislerine yönelik saldırılar düzenlemişti. Örgütün liderinin hükümette üst düzey bir göreve getirilmesi, ABD'nin Irak'taki varlığına yönelik tutumunu da etkileyebilir. ABD, İran yanlısı milislerin Irak hükümetinde yer almasından duyduğu rahatsızlığı dile getirebilir.
Bölgesel açıdan bakıldığında, bu gelişme İran'ın Irak üzerindeki etkisini artırması ve Orta Doğu'da Şii ekseninin güçlenmesi olarak değerlendirilebilir. Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri, Irak'ta İran yanlısı grupların güçlenmesinden endişe duyuyor. Ancak son dönemde İran-Suudi Arabistan ilişkilerinde yaşanan yumuşama, bu etkinin sınırlı kalabileceğini de gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Irak'taki siyasi gelişmeleri yakından takip ediyor. İran yanlısı Asaib Ehl el-Hak liderinin başbakan yardımcısı olması, Türkiye'nin Irak politikasını etkileyebilir. Türkiye, Irak'ta istikrarın korunmasını ve terör örgütlerine karşı işbirliğini önemsiyor. Ancak İran yanlısı grupların güçlenmesi, Türkiye'nin Irak'taki Sünni ve Türkmen gruplarla ilişkilerini zorlaştırabilir. Ayrıca, PKK ile mücadelede Irak merkezi hükümetiyle yürütülen işbirliği süreci etkilenebilir. Türkiye'nin Irak'taki dengeleri gözeterek, hem merkezi hükümetle hem de yerel aktörlerle ilişkilerini sürdürmesi bekleniyor.
