İngiltere'de otomobiller ve SUV'ler hızla büyüyor. Bu durum yolları daha tehlikeli hale getirirken, yayalar için ölümcül risk oluşturuyor. Ulaşım yazarı Christian Wolmar, The Guardian'da kaleme aldığı yazıda, bu eğilimin 'carspreading' (araba yayılması) olarak adlandırılabileceğini belirtiyor ve acil önlem alınması gerektiğini vurguluyor. Wolmar'a göre, araçların büyümesi sadece park yerlerinde sıkışıklığa yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda yayalar ve bisikletliler için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
SUV'ler neden daha tehlikeli?
Son yıllarda İngiltere'de satılan araçların ortalama ağırlığı önemli ölçüde arttı. Özellikle SUV'ler, daha yüksek ve ağır olmaları nedeniyle yayalar için ölümcül kazalara yol açabiliyor. Wolmar, büyük araçların çarpma anında yayalara daha fazla zarar verdiğini ve görüş açılarının dar olması nedeniyle çocukların fark edilmesini zorlaştırdığını ifade ediyor. Ayrıca, otomobillerin genişlemesi park sorunlarını artırıyor ve bisiklet yollarını işgal ediyor.
Wolmar, bu eğilimin durdurulması için 'Ozempic benzeri' bir çözüm öneriyor: yani araç boyutlarını sınırlayacak düzenlemeler. Örneğin, ağırlık bazlı vergilendirme, büyük araçların şehir merkezlerine girişine yasak getirilmesi veya park ücretlerinin boyuta göre belirlenmesi gibi önlemler alınabilir.
Küresel bir trend mi?
SUV'lerin yaygınlaşması sadece İngiltere'ye özgü değil. Dünya genelinde SUV satışları hızla artıyor ve bu durum karbon emisyonlarını da yükseltiyor. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, SUV'ler 2022'de küresel petrol talebindeki artışın neredeyse yarısından sorumluydu. Ayrıca, büyük araçlar daha fazla yakıt tüketiyor ve daha fazla karbon salıyor. Bu nedenle, araç boyutlarının sınırlandırılması iklim hedeflerine ulaşmak için de kritik önem taşıyor.
Wolmar, otomobil üreticilerinin kâr marjlarını artırmak için büyük araçları teşvik ettiğini, ancak tüketicilerin de daha güvenli ve konforlu araç talebiyle bu eğilimi beslediğini belirtiyor. Yine de, kamu sağlığı ve güvenliği açısından hükümetlerin müdahale etmesi gerektiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de SUV ve büyük araçların satışı son yıllarda belirgin şekilde arttı. Özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde trafik yoğunluğu ve park sorunları zaten kritikken, araç boyutlarının büyümesi bu sorunları derinleştiriyor. Ayrıca, yaya güvenliği açısından bakıldığında, Türkiye'de yaya ölümlerinin yüksek olduğu göz önüne alındığında, büyük araçların daha tehlikeli olduğu unutulmamalıdır. Türkiye'nin AB ile uyum sürecinde, araç emisyon standartları ve güvenlik düzenlemeleri konusunda benzer önlemleri değerlendirmesi faydalı olacaktır. Ayrıca, artan yakıt maliyetleri ve döviz kuru baskısı altında büyük araçların ekonomik yükü de göz ardı edilmemelidir.
