Birleşik Krallık'ta yapılan yeni bir araştırma, 13-16 yaş arası kızların neredeyse yarısının ve tüm gençlerin yaklaşık üçte birinin, bir hafta içinde sosyal medyada intihar, kendine zarar verme ve yeme bozukluğu ile ilgili zararlı içerikleri gördüğünü ortaya koydu. Çalışma, geçen yıl yürürlüğe giren Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamındaki yeni önlemlerin şu ana kadar çok az etkisi olduğunu gösteriyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın, özellikle gençleri korumak için 16 yaş altına sosyal medya kullanımını yasaklamayı değerlendirdiği belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Bağımsız bir düşünce kuruluşu olan Demos tarafından yapılan araştırma, 1.000'den fazla gençle anket yaparak, sosyal medya platformlarının zararlı içeriklerle mücadelede yetersiz kaldığını ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 48'i, bir hafta içinde en az bir kez intihar, kendine zarar verme veya yeme bozukluğu ile ilgili bir gönderi gördüğünü belirtti. Kızlar arasında bu oran yüzde 55'e çıkarken, erkeklerde yüzde 28'de kaldı. Araştırma ayrıca, gençlerin yüzde 20'sinin bu tür içerikleri ayda en az bir kez gördüğünü, yüzde 8'inin ise neredeyse her gün karşılaştığını gösterdi.
Çevrimiçi Güvenlik Yasası, geçen yıl Ekim ayında yürürlüğe girmişti. Yasa, sosyal medya şirketlerinin yasa dışı içerikleri kaldırmasını ve gençleri potansiyel olarak zararlı içeriklerden korumak için önlemler almasını zorunlu kılıyor. Ancak uzmanlar, yasanın uygulanmasında gecikmeler olduğunu ve şirketlerin hala yeterli adımı atmadığını belirtiyor. Ofcom tarafından denetlenen yasa kapsamında, ihlaller durumunda şirketlere küresel cirolarının yüzde 10'una kadar para cezası kesilebiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Benzer endişeler, dünya genelinde sosyal medyanın gençler üzerindeki etkisine yönelik tartışmaları alevlendirmiş durumda. Avustralya, bu yıl 16 yaş altına sosyal medyayı yasaklayan ilk ülke olurken, Fransa ve Almanya da benzer kısıtlamaları değerlendiriyor. ABD'de ise eyalet düzeyinde çeşitli yasaklama girişimleri var. Dünya Sağlık Örgütü, 2019'da yayınladığı bir raporda, sosyal medyanın gençlerde anksiyete ve depresyon riskini artırdığını belirtmişti. İngiltere'deki bu son veriler, özellikle kız çocuklarının daha fazla risk altında olduğunu göstererek, uygulanan yasaların yetersiz kaldığını ortaya koyuyor.
Başbakan Starmer'ın olası yasaklama kararı, Çocuk Komiseri Rachel de Souza'nın yayınladığı bir raporun ardından geldi. Raporda, gençlerin üçte ikisinden fazlasının çevrimiçi ortamda incitici veya rahatsız edici içeriklerle karşılaştığı belirtildi. Starmer, konuyla ilgili olarak "Teknoloji şirketleri, platformlarını gençler için daha güvenli hale getirmek konusunda başarısız oldu. Çocuklarımızı korumak için daha sert önlemler almaktan çekinmeyeceğiz" açıklamasında bulundu. Ancak eleştirmenler, yasaklamanın uygulanabilirliği ve potansiyel yan etkileri konusunda uyarılarda bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de sosyal medya kullanımı gençler arasında oldukça yaygın. Benzer çalışmalar, Türk gençlerinin de zararlı içeriklere maruz kaldığını göstermekte. İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye'deki çevrimiçi güvenlik politikaları için bir referans oluşturabilir. Özellikle son dönemde sosyal medya düzenlemeleri konusunda adımlar atan Türkiye, zararlı içeriklerle mücadelede daha etkin bir denetim mekanizması kurmayı hedefleyebilir. Küresel ölçekte sosyal medya platformlarının gençler üzerindeki etkisi arttıkça, Türkiye'nin de kendi ulusal stratejisini gözden geçirmesi ve uluslararası işbirliklerine katılması beklenebilir.
