İngiltere'de yapılan geniş çaplı bir araştırma, insan papilloma virüsü (HPV) aşısı olan genç kadınlarda rahim ağzı kanserine bağlı ölümlerin tamamen sıfırlandığını ortaya koydu. İngiliz Kanser Araştırmaları fonu tarafından desteklenen çalışma, 2008'den bu yana aşılanan 12-13 yaşındaki kız çocuklarının, 25-30 yaş aralığında hiçbir rahim ağzı kanseri ölümü yaşamadığını gösterdi. Araştırmacılar, HPV aşısının bu yaş grubunda yaklaşık 200 genç kadının hayatını kurtardığını tahmin ediyor. Bu başarı, aşının rahim ağzı kanserini neredeyse tamamen önleyebileceğini kanıtlıyor.
HPV Aşısının Tarihsel Başarısı
İngiltere'de HPV aşısı programı 2008 yılında başlatıldı ve başlangıçta 12-13 yaşındaki kız çocuklarına üç doz halinde uygulandı. Zamanla program 2019'da erkek çocuklarını da kapsayacak şekilde genişletildi ve doz sayısı ikiye düşürüldü. Çalışma, bu aşı programının 2018'e kadar yaklaşık 450 rahim ağzı kanseri vakasını ve 17.100 kanser öncesi lezyonu önlediğini gösteriyor. Araştırma kapsamında, 2008-2018 arasında aşılanan tüm kadınların sağlık kayıtları incelenirken, 2020 sonuna kadar sadece 5 vaka tespit edildi ve bunların hiçbiri ölümle sonuçlanmadı. Kings College London'dan Prof. Peter Sasieni, "Bu bulgular, HPV aşısının rahim ağzı kanserini neredeyse tamamen ortadan kaldırabileceğini gösteriyor. Aşıya erişimin küresel olarak artırılması hayati önem taşıyor." dedi.
Küresel Sağlık Politikalarına Etkisi
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 2030 yılına kadar rahim ağzı kanserini küresel bir halk sağlığı sorunu olarak ortadan kaldırmayı hedefliyor. İngiltere'deki bu başarı, diğer ülkeler için güçlü bir model oluşturuyor. DSÖ'nün hedefine ulaşabilmesi için kız çocuklarının yüzde 90'ının HPV aşısı olması gerekiyor. Halihazırda küresel aşılama oranı yüzde 15 seviyelerinde. İngiltere verileri, yüksek aşılama oranlarının rahim ağzı kanserini bir nesilde yok edebileceğini gösteriyor. Benzer başarılar Avustralya, İskandinav ülkeleri ve Amerika'da da kaydedilirken, gelişmekte olan ülkelerde aşı erişimi hâlâ sınırlı. HPV, rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamına yol açarken, aynı zamanda genital siğiller, anal kanser ve baş-boyun kanserlerine de neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de HPV aşısı, 2018'den itibaren ulusal bağışıklama takvimine alınmamış olsa da, Sağlık Bakanlığı 2023'te aşıyı ücretsiz yapma planlarını duyurdu. Ancak halen aşı, Aile Sağlığı Merkezleri'nde ücretsiz uygulanmıyor; özel sektörde doz başına 1.500-2.500 TL arasında değişiyor. Türkiye'de rahim ağzı kanseri, kadınlarda en sık görülen beşinci kanser türü olup, yılda yaklaşık 1.500 ölüme yol açıyor. İngiltere'nin deneyimi, aşılamanın toplum sağlığı ve sağlık sistemi üzerindeki yükü azaltma potansiyelini gözler önüne seriyor. Aşının ulusal takvime alınması ve farkındalık kampanyalarının artırılması, Türkiye'de rahim ağzı kanserini bitirme yolunda kritik bir adım olacaktır.
