İngiltere'de yapılan yeni bir araştırma, her hafta ortalama bir kişinin teşhis edilmemiş ve bu nedenle tedavi edilmemiş tüberküloz (TB) nedeniyle hayatını kaybettiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, özellikle Britanya doğumlu yaşlı erkeklerin, otopsi sonrasında tespit edilen bu hastalık açısından en yüksek risk grubunu oluşturduğunu belirtti. Çalışma, tüberkülozun hâlâ bir halk sağlığı sorunu olduğunu ve özellikle savunmasız gruplarda daha fazla farkındalık ve tarama gerektiğini vurguluyor.
Geç teşhisin bedeli ağır
Tüberküloz, dünya genelinde hâlâ en ölümcül bulaşıcı hastalıklardan biri olarak kabul ediliyor. İngiltere'de her yıl yaklaşık 5.000 yeni vaka bildirilmesine rağmen, hastalığın erken teşhisi konusunda ciddi eksiklikler bulunuyor. Araştırmaya göre, 2019-2023 yılları arasında otopsi sonucu tüberküloz teşhisi konan 260 kişinin neredeyse tamamı, hayattayken bu hastalığa sahip olduğunu bilmiyordu. Bu durum, özellikle kronik öksürük, gece terlemesi ve kilo kaybı gibi belirtileri olan kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurması gerektiğini gösteriyor.
Uzmanlar, tüberkülozun genellikle akciğerleri etkilediğini, ancak vücudun diğer bölgelerinde de ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Hastalığın tedavi edilmediği takdirde ölümcül olabileceği, ancak erken teşhis ve uygun antibiyotik tedavisiyle tamamen iyileşmenin mümkün olduğu ifade ediliyor. İngiltere'de tüberküloz vakalarının çoğunluğu, ülkeye yeni gelen göçmenler arasında görülse de, Britanya doğumlu yaşlı erkeklerdeki ölüm oranının yüksek olması dikkat çekiyor.
Küresel tüberküloz yükü
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 10,6 milyon kişi tüberküloza yakalandı ve 1,3 milyon kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Tüberküloz, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde yaygın olmakla birlikte, gelişmiş ülkelerde de ihmal edilmemesi gereken bir sağlık sorunu olarak kabul ediliyor. İngiltere'deki bu çalışma, hastalığın teşhis edilmeden ölüme yol açabileceğini göstererek, sağlık sistemlerinin daha proaktif tarama ve tanı yöntemleri geliştirmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
İngiltere'de NHS (Ulusal Sağlık Hizmetleri), tüberkülozla mücadele için çeşitli programlar yürütüyor, ancak araştırma sonuçları, özellikle yaşlı nüfus ve yoksul bölgelerde yaşayanlar için daha hedefli müdahalelere ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor. Tüberkülozun hava yoluyla bulaştığı ve kapalı ortamlarda uzun süreli temasla yayıldığı düşünüldüğünde, erken teşhisin önemi daha da artıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin de içinde bulunduğu birçok ülke için önemli dersler içeriyor. Türkiye'de tüberküloz, özellikle göçmen nüfus ve kentsel yoksulluk arasında hâlâ bir halk sağlığı sorunu olarak varlığını sürdürüyor. İngiltere'deki tespit edilmemiş vakaların yüksek oranı, Türkiye'de de benzer bir durumun olabileceğine işaret ediyor. Sağlık Bakanlığı'nın tüberküloz tarama ve tedavi programlarını güçlendirmesi, özellikle risk gruplarına yönelik farkındalık kampanyaları düzenlemesi önem taşıyor. Ayrıca, düzensiz göçmenlerin sağlık hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması, tüberküloz gibi bulaşıcı hastalıkların kontrolünde kritik bir adım olabilir.
