İngiltere'de ilk kez ev satın alacak gençler, konut piyasasında artan fiyatlar karşısında ebeveynlerinin yanı sıra büyükanne ve büyükbabalarına da yöneliyor. Legal & General tarafından yapılan bir araştırma, ilk ev alıcılarının giderek daha fazla aile büyüklerinden finansal destek aldığını ortaya koydu. Çalışmaya göre, 2023 yılında İngiltere'de ilk kez ev alanların yaklaşık %14'ü, ebeveyn dışındaki akrabalardan, özellikle de büyükanne ve büyükbabalardan yardım aldı. Bu oran, 2019'daki %9 seviyesine göre belirgin bir artış gösteriyor.
Büyükanne ve büyükbabaların rolü artıyor
Araştırma, yaşlı akrabaların gençlere sağladığı desteğin sadece parasal yardımla sınırlı olmadığını, aynı zamanda kefil olma veya düşük faizli borç verme gibi yöntemleri de kapsadığını belirtiyor. Ortalama olarak, büyükanne ve büyükbabaların katkısı 25.000 sterlin civarında. Bu miktar, özellikle Londra gibi yüksek fiyatlı bölgelerde ev alımında önemli bir fark yaratıyor. Legal & General'in emeklilik ve konut bölümü başkanı Andrew Kail, "Bank of Mum and Dad" (Anne Baba Bankası) kavramının artık "Bank of Family" (Aile Bankası) haline geldiğini söylüyor. Kail, "Gençler, konuta erişimde ailelerinin tüm kuşaklarından yardım almak zorunda kalıyor. Bu, özellikle büyükanne ve büyükbabaların birikimlerini torunları için kullanmaya istekli olmasıyla mümkün oluyor" dedi.
Ancak bu durum, yaşlı neslin emeklilik birikimlerini tehdit edebilir. Araştırma, büyükanne ve büyükbabaların %20'sinin torunlarına yardım etmek için emeklilik fonlarından çekim yaptığını veya borçlandığını ortaya koydu. Bu, uzun vadede yaşlıların finansal güvenliğini riske atabilir. Ayrıca, yardım alan torunların çoğunluğunun yüksek gelirli ailelerden geldiği, bu nedenle konut piyasasındaki eşitsizliğin derinleştiği belirtiliyor.
Küresel konut krizi ve kuşaklar arası dayanışma
İngiltere'deki bu eğilim, küresel konut krizinin bir yansıması olarak görülüyor. Dünya genelinde artan emlak fiyatları ve düşük ücret artışı, gençlerin ev sahibi olmasını zorlaştırıyor. ABD'de de benzer bir trend gözlemleniyor; genç alıcılar ebeveynlerinden ve büyükanne-büyükbabalarından yardım alıyor. Avustralya, Kanada ve birçok Avrupa ülkesinde de aile desteği, konut alımında kritik bir faktör haline geldi. Uzmanlar, bu durumun kuşaklar arası servet transferini artırdığını, ancak aynı zamanda aile içi eşitsizlikleri de derinleştirdiğini vurguluyor. Merkez bankalarının faiz artırımları, mortgage maliyetlerini yükselterek gençlerin konuta erişimini daha da zorlaştırıyor. Bu nedenle, aile desteği birçok ülkede gençler için tek seçenek haline geliyor.
Türkiye'de de benzer bir tablo mevcut. Yüksek enflasyon ve artan konut fiyatları, gençlerin ev sahibi olmasını neredeyse imkansız kılıyor. Aile desteği, özellikle büyük şehirlerde yaygın bir uygulama. Ancak Türkiye'de büyükanne ve büyükbabaların emeklilik birikimlerinin sınırlı olması, bu tür bir yardımın sürdürülebilirliğini sorgulatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki bu gelişme, küresel konut krizinin kuşaklar arası dayanışmayı nasıl şekillendirdiğini gösteriyor. Türkiye'de de benzer bir eğilim olmakla birlikte, büyükanne ve büyükbabaların maddi durumu İngiltere'deki kadar güçlü değil. Türkiye'de emeklilik maaşları düşük ve yaşlı yoksulluğu yaygın; bu nedenle torunlara yardım etme kapasitesi sınırlı. Ayrıca Türkiye'de konut fiyatları son yıllarda hızla artarken, gençlerin gelirleri aynı oranda yükselmedi. Bu durum, konut piyasasında bir kriz yaratıyor. Türkiye'nin konut politikalarında, gençlerin ev sahibi olmasını kolaylaştıracak uzun vadeli çözümlere ihtiyaç var. Aksi halde, aile içi yardımların yetersiz kalması, sosyal huzursuzluğa yol açabilir.
