İngiltere'de çalışanlar, yakınlarını kaybetmeleri durumunda iki haftaya kadar ücretsiz izin kullanma hakkına kavuşuyor. Uzun süredir tartışılan yasa değişikliği, yas tutan çalışanların haklarını güvence altına alarak işverenlerin keyfi uygulamalarına son veriyor. Böylece yasal düzenleme "21. yüzyıla taşınmış" oluyor.
Yasa Değişikliğinin Arka Planı
İngiltere'de halihazırda yürürlükte olan yasalar, çalışanlara yalnızca ebeveyn izni kapsamında çocuk kaybı gibi belirli durumlarda ücretsiz izin hakkı tanıyordu. Ancak eş, kardeş, ebeveyn veya yakın arkadaş gibi diğer yakınlarını kaybeden çalışanların yasal bir izin hakkı bulunmuyordu. Bu durum, yas sürecinde olan birçok kişinin ya işini kaybetme korkusuyla cenaze işlemlerini aceleyle tamamlamasına ya da işverenlerinin insafına kalmasına neden oluyordu.
Yeni düzenleme, "yakın" tanımını genişleterek yas tutan tüm çalışanları kapsayacak şekilde yeniden tanımlıyor. Artık bir çalışan, hayatını kaybeden kişinin kim olduğuna bakılmaksızın, iki haftaya kadar ücretsiz izin talep edebilecek. Bu süre zarfında işveren, çalışanın iş sözleşmesini askıya alamayacak veya kötü muamelede bulunamayacak.
Hükümet yetkilileri, değişikliğin modern iş hayatının gerçeklerini yansıttığını ve çalışanların ruh sağlığını korumayı amaçladığını belirtiyor. Özellikle pandemi sonrası dönemde artan stres ve tükenmişlik vakaları, yasal düzenlemelerin güncellenmesi ihtiyacını daha da görünür kıldı.
Ekonomik ve Sosyal Boyut
Yasanın işverenlere getirdiği yükümlülükler, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) için bazı zorluklar yaratabilir. Ancak uzmanlar, yas sürecindeki çalışanların verimliliğinin düşük olacağını ve bu tür bir iznin uzun vadede iş gücü kaybını azaltarak ekonomik fayda sağlayacağını vurguluyor. Ayrıca, çalışan bağlılığını artırarak işveren markasına olumlu katkı yapması bekleniyor.
Sendikalar ve çalışan hakları savunucuları, düzenlemeyi olumlu karşılamakla birlikte, ücretsiz izin yerine ücretli yas izni verilmesi gerektiğini savunuyor. Zira ücretsiz izin, düşük gelirli çalışanlar için ekonomik zorluklara yol açabilir. Hükümet ise maliyet endişeleri nedeniyle şimdilik ücretli izin konusunda adım atmış değil.
Diğer ülkelerdeki uygulamalara bakıldığında, bazı Avrupa ülkeleri çok daha cömert politikalar izliyor. Örneğin, Almanya'da yas izni genellikle ücretli olup, İspanya'da da benzer haklar mevcut. İngiltere'nin bu adımı, uluslararası standartlara yaklaşma yönünde bir adım olarak değerlendiriliyor ancak ücretli izin konusunda hâlâ geride olduğu belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'de yas tutan çalışanlara tanınan iki haftalık ücretsiz izin hakkı, Türkiye'deki mevcut iş kanunuyla karşılaştırıldığında oldukça ileri bir adım. Türkiye'de İş Kanunu, yalnızca ebeveyn izni ve doğum izni gibi sınırlı durumlarda ücretsiz izin hakkı tanıyor; yakın kaybı durumunda yasal bir düzenleme bulunmuyor. Bu gelişme, Türkiye'deki çalışan hakları savunucuları için bir referans oluşturabilir ve benzer bir yasal düzenlemenin gündeme gelmesine katkı sağlayabilir. Ayrıca, işverenlerin insan kaynakları politikalarını gözden geçirmesi ve çalışan refahını önceleyen uygulamaları benimsemesi için bir fırsat sunuyor.
