Londra — İngiltere'de vatandaşlık başvuru ücretlerinin diğer G7 ülkelerine kıyasla üç kata kadar daha yüksek olduğu ortaya çıktı. Bir düşünce kuruluşunun yayımladığı rapora göre, yüksek maliyet ve sıkı oturum kurallarının birleşimi ülkede "genişleyen bir alt sınıf" yaratma riski taşıyor. Raporda, İngiltere'nin vatandaşlık için talep ettiği ücretlerin, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya ve ABD gibi G7 ülkelerindeki benzer işlemlere göre orantısız biçimde yüksek olduğu vurgulandı.
Vatandaşlık Ücretlerindeki Fahiş Fark
Düşünce kuruluşunun analizine göre, İngiltere'de yetişkin bir kişinin vatandaşlık başvurusu için ödediği toplam tutar, diğer G7 ülkelerindeki ortalama ücretlerin üç katına kadar çıkabiliyor. Örneğin, İngiltere'de vatandaşlık başvurusu (naturalisation) için 2024 itibarıyla yetişkin başına 1.500 sterlinin üzerinde bir ücret alınıyor. Buna ek olarak, zorunlu İngilizce sınavı, yaşam testi ve biyometrik veri toplama gibi kalemler de hesaba katıldığında toplam maliyet 2.000 sterlini aşabiliyor. Karşılaştırma yapılan G7 ülkelerinde ise benzer işlemler için alınan ücretler genellikle 300 ila 700 dolar arasında değişiyor.
Raporda, İngiltere'nin vatandaşlık başvurularından elde ettiği gelirin son yıllarda önemli ölçüde arttığı, ancak bu artışın hizmet kalitesine yansımadığı belirtildi. Düşünce kuruluşu, yüksek ücretlerin göçmenler üzerinde ciddi bir mali yük oluşturduğunu ve düşük gelirli kişilerin vatandaşlık yolunu tıkadığını savundu. Özellikle nitelikli iş gücü açığı yaşanan sektörlerde çalışan göçmenlerin, vatandaşlık için gereken yüksek meblağı karşılamakta zorlandığı ifade edildi.
Ayrıca, İngiltere'nin oturum (settlement) kurallarının da G7 ortalamasına göre daha katı olduğu vurgulandı. Süresiz oturum izni (Indefinite Leave to Remain) için gereken minimum yıl sayısı ve gelir eşiği gibi kriterler, diğer ülkelerdeki uygulamalardan daha zorlayıcı. Düşünce kuruluşu, bu iki faktörün — yüksek maliyet ve sıkı oturum şartları — birleşerek göçmenleri kalıcı olarak "ikinci sınıf" bir statüde tutabileceği uyarısında bulundu. Raporda, "Bu durum, toplumun geniş bir kesiminin haklardan yeterince yararlanamadığı, genişleyen bir alt sınıf yaratma riski taşıyor" denildi.
Küresel Göç Politikaları Bağlamında İngiltere
İngiltere'nin vatandaşlık ücretleri, ülkenin göçmenlere yönelik genel politikasındaki sertleşmenin bir yansıması olarak görülüyor. Son yıllarda Muhafazakâr hükümetler döneminde uygulanan "düşmanca ortam" (hostile environment) politikaları, göçmenleri ülkeden uzaklaştırmayı hedeflemişti. Bu politikalar, sağlık hizmetlerine erişimden çalışma izinlerine kadar birçok alanda ek ücretler ve kısıtlamalar getirmişti. İşçi Partisi hükümeti göreve geldiğinde göç sisteminde reform vaadinde bulunsa da, vatandaşlık ücretlerinde henüz bir indirime gidilmedi.
Diğer G7 ülkelerine bakıldığında, Kanada vatandaşlık başvurusu için yetişkin başına 630 Kanada doları (yaklaşık 460 ABD doları) alırken, Almanya'da bu ücret 255 avro civarında. Fransa'da ise başvuru ücreti 55 avro gibi oldukça düşük bir seviyede. ABD'de vatandaşlık başvurusu (N-400 formu) için alınan ücret 2024 itibarıyla 760 dolar. Japonya'da vatandaşlık için herhangi bir başvuru ücreti alınmıyor. İtalya'da ise 200 avro civarında bir harç bulunuyor. Bu tablo, İngiltere'nin vatandaşlık maliyetleri açısından G7 içinde açık ara en pahalı ülke olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar, yüksek ücretlerin sadece göçmenleri değil, aynı zamanda ülke ekonomisini de olumsuz etkilediğini belirtiyor. Vatandaşlık, kişilere seçme ve seçilme hakkı, pasaport sahibi olma, sosyal güvenlik haklarına tam erişim gibi avantajlar sağlıyor. Ancak bu haklara erişim için ödenen bedelin yüksek olması, göçmenlerin entegrasyonunu zorlaştırıyor ve ekonomik katkılarını sınırlıyor. Düşünce kuruluşu, hükümete vatandaşlık ücretlerini gözden geçirme ve oturum kurallarını gevşetme çağrısında bulundu. Aksi halde, ülkenin nitelikli iş gücünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağı uyarısı yapıldı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin vatandaşlık ücretlerindeki fahiş artış, Türkiye'den Birleşik Krallık'a göç eden vatandaşlarımızı doğrudan etkiliyor. Son yıllarda İngiltere'ye yerleşen ve oturum izni alan Türk vatandaşlarının sayısı artarken, vatandaşlık başvurusu için gereken yüksek meblağlar aile bütçeleri üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Türk vatandaşları, diğer ülke vatandaşlarına kıyasla daha yüksek ücret ödemek zorunda kalırken, bu durum Türkiye'nin diaspora politikası ve vatandaşlarının haklarının korunması açısından önem taşıyor. Ayrıca, İngiltere'nin sıkı oturum kuralları, Türk iş insanları ve nitelikli iş gücünün ülkeye kalıcı yerleşimini zorlaştırarak, iki ülke arasındaki ekonomik ve kültürel bağları da olumsuz etkileyebilir. Türkiye, vatandaşlarının mağduriyetini gidermek için İngiliz makamlarıyla ikili görüşmelerde bu konuyu gündeme getirebilir.
