İngiltere Göç Danışma Komitesi (MAC), ülkedeki işverenlerin belirli vasıflı mesleklerde yabancı işgücüne erişimini sürdürmesi gerektiğini savundu. Komite, 28 farklı meslek grubu için geçici süreyle çalışma izni verilmesini öngören bir tavsiye raporu yayımladı. Bu rapor, Brexit sonrası sıkılaştırılan göç politikalarına rağmen, özellikle inşaat, mühendislik ve sağlık sektörlerinde yaşanan iş gücü darboğazının aşılmasına yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Tavsiye raporunun ayrıntıları: 28 meslek ve geçici çözüm
MAC'in önerdiği listede, inşaat işçileri, marangozlar, kaynakçılar, elektrikçiler, sıvacılar ve kamyon şoförleri gibi meslekler yer alıyor. Ayrıca yazılım geliştiricileri, mühendisler ve bazı sağlık uzmanları da listenin dışında bırakılmış değil. Komite, bu mesleklerin kalıcı değil, geçici olarak vize kapsamına alınmasını tavsiye ediyor. Yani işverenler, belirli bir süre için yurt dışından eleman getirebilecek, ancak bu durum sürekli bir çözüm olarak sunulmuyor. Rapor, İngiltere hükümetine sunulmak üzere hazırlandı ve Başbakan Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükümetinin bu öneriyi dikkate alması bekleniyor.
MAC Başkanı Profesör Brian Bell, raporun sunumunda yaptığı açıklamada, "Önerimiz, işgücü piyasasında yaşanan kısa vadeli ihtiyaçları karşılamayı amaçlıyor. Ancak uzun vadede, İngiltere'nin kendi işgücünü yetiştirmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı. Bell, vize kolaylığının kalıcı hale gelmesi durumunda ücret baskıları ve yerli işçilerin dışlanması gibi risklere dikkat çekti. Rapor, işverenlerin yabancı işçilere bağımlılığını azaltmak için eğitim ve beceri geliştirme programlarının da güçlendirilmesini öneriyor.
İngiltere'de Brexit sonrası uygulamaya konulan puan bazlı göç sistemi, düşük vasıflı işçilerin girişini zorlaştırmış ve özellikle inşaat, lojistik ve konaklama sektörlerinde ciddi eleman sıkıntısına yol açmıştı. 2023 yılı verilerine göre, sadece inşaat sektöründe 60 binin üzerinde boş pozisyon bulunuyor. İşveren dernekleri, bu durumun projelerin gecikmesine ve maliyetlerin artmasına neden olduğunu belirtiyor.
Küresel iş gücü rekabeti ve bölgesel etkiler
İngiltere'nin vasıflı işçi vizesinde esnemeye gitmesi, küresel iş gücü piyasasında rekabeti artırabilir. Özellikle gelişmiş ülkeler, demografik yaşlanma ve düşük doğum oranları nedeniyle benzer iş gücü açıklarıyla karşı karşıya. Almanya, Fransa ve Kanada gibi ülkeler de nitelikli göçmenleri çekmek için özel programlar uyguluyor. Bu durum, küresel yetenek savaşını daha da kızıştırabilir.
MAC'in tavsiyesi, aynı zamanda Avrupa Birliği ile ilişkiler açısından da dikkat çekiyor. Brexit sonrası AB ile imzalanan Ticaret ve İşbirliği Anlaşması, hizmet ticareti ve işçi hareketliliği konusunda sınırlı düzenlemeler içeriyor. İngiltere'nin vize politikasında yapacağı değişiklikler, AB ile arasındaki iş gücü akışını dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle Doğu Avrupa ülkelerinden gelen işçilerin İngiltere'ye erişimi, sıkı vize politikaları nedeniyle neredeyse durmuş durumda.
Raporda, vize kolaylığının sadece işverenlerin talep ettiği sektörlerle sınırlandırılması gerektiği vurgulanırken, "Amaç, iş gücü piyasasını stabilize etmek ve yerli işçilerin bu sektörlerde istihdamını teşvik etmektir" denildi. İngiltere İçişleri Bakanlığı'nın rapora yanıt vermesi ve kararını önümüzdeki aylarda açıklaması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin vasıflı işçi vizesinde esneklik önerisi, Türkiye için bir fırsat penceresi açıyor. Türkiye, özellikle inşaat ve mühendislik alanında genç ve dinamik bir iş gücü potansiyeline sahip. Bu mesleklerin MAC listesinde yer alması, Türk işçileri için İngiltere'ye geçici çalışma izni alma ihtimalini artırabilir. Ancak sürecin başarılı olabilmesi için İngiltere ile Türkiye arasında ikili iş gücü anlaşmalarının yapılması ve vize süreçlerinin kolaylaştırılması gerekiyor. Ayrıca, bu tür bir gelişme, Türkiye'nin AB ile vize serbestisi müzakerelerinde de bir referans noktası oluşturabilir. Küresel yetenek rekabetinde Türkiye'nin, İngiltere'ye nitelikli iş gücü sağlayarak hem döviz girdisi elde etmesi hem de yurt dışı deneyimi kazanan vatandaşları sayesinde bilgi transferi sağlaması mümkün görünüyor.
