İngiltere medya ve iletişim düzenleyicisi Ofcom, Çin merkezli sosyal medya platformu TikTok'un çocuk kullanıcıları koruma önlemlerini yeterince uygulayıp uygulamadığını belirlemek üzere resmi bir soruşturma başlattı. Soruşturma, özellikle 18 yaş altı kullanıcıların platformda karşılaştıkları içeriklerin güvenliği ve bu kullanıcıların verilerinin korunması konularına odaklanıyor. Ofcom, TikTok'un Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal edip etmediğini araştıracak. Şirket, yasa kapsamında zararlı içeriklere karşı yeterli filtreleme ve yaş doğrulama mekanizmaları sunmakla yükümlü. Bu adım, Birleşik Krallık'ın dijital platformlar üzerindeki denetimini sıkılaştırma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Soruşturmanın arka planı ve kapsamı
Ofcom, TikTok'un kullanım koşullarını ve algoritmik öneri sistemlerini mercek altına alacak. Platformun, genç kullanıcıları intihar, kendine zarar verme, yeme bozuklukları ve nefret söylemi gibi zararlı içeriklerden korumak için yeterli önlemleri alıp almadığı sorgulanıyor. Ayrıca şirketin, 13 yaş altı kullanıcıların kaydını engellemek için gereken adımları atıp atmadığı da incelenecek. TikTok, daha önce bu tür içerikleri kaldırmak için otomatik sistemler ve insan denetçiler kullandığını belirtmişti. Ancak Ofcom, özellikle genç kullanıcıları hedefleyen reklamlar ve veri toplama uygulamaları konusunda endişelerini dile getirdi. Soruşturma, TikTok'un gizlilik politikalarının Birleşik Krallık veri koruma yasalarına uygunluğunu da kapsıyor.
20 Eylül 2024 tarihinde duyurulan soruşturma, Ofcom'un Çevrimiçi Güvenlik Yasası kapsamında başlattığı ilk büyük çaplı incelemelerden biri olma özelliği taşıyor. Yasa, büyük teknoloji şirketlerini kullanıcıları, özellikle de çocukları, yasa dışı ve zararlı içeriklerden korumakla yükümlü kılıyor. TikTok, dünya genelinde 1 milyardan fazla aktif kullanıcıya sahip ve bu kullanıcıların önemli bir kısmı gençlerden oluşuyor. Soruşturma sonucunda şirkete, uyumsuzluk durumunda küresel cirosunun yüzde 10'una varan para cezaları kesilebileceği belirtiliyor. Ofcom CEO'su Melanie Dawes, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Çocukların çevrimiçi ortamda güvende olması bizim önceliğimiz. Platformların yasal yükümlülüklerini ciddiye almasını bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
Küresel boyut: Çocuk güvenliği ve teknoloji şirketlerinin sorumluluğu
TikTok'a yönelik bu soruşturma, yalnızca Birleşik Krallık'la sınırlı kalmayıp küresel bir trendin parçası olarak görülüyor. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında büyük platformlara benzer yükümlülükler getirirken, ABD'de de TikTok'un ulusal güvenlik riskleri nedeniyle yasaklanması tartışılıyor. Çocukların çevrimiçi güvenliği, son yıllarda düzenleyicilerin odak noktası haline geldi. TikTok, geçmişte çocuk kullanıcıların verilerinin korunmaması ve zararlı içeriklere maruz kalması nedeniyle çeşitli ülkelerde cezalarla karşı karşıya kalmıştı. 2023 yılında ABD'de 15 eyalet, TikTok'u genç kullanıcıların güvenliğini tehlikeye atmakla suçlayarak dava açmıştı. Bu gelişmeler, teknoloji şirketlerinin çocuk güvenliği konusunda daha proaktif adımlar atması gerektiği yönündeki baskıyı artırıyor. Uzmanlar, algoritmik öneri sistemlerinin genç kullanıcıları radikalleşmeye veya zararlı davranışlara yönlendirebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Birleşik Krallık'ın bu adımı, diğer ülkeler için de örnek teşkil edebilir. TikTok'un küresel çapta düzenlemelere uyum sağlama çabası, şirketin iş modelini ve kullanıcı deneyimini yeniden şekillendirebilir. Platform, daha önce 18 yaş altı kullanıcılar için ek güvenlik özellikleri getirdiğini duyurmuştu. Ancak eleştirmenler, bu önlemlerin yeterli olmadığını ve şirketin kâr odaklı yaklaşımının çocuk güvenliğini ikinci plana attığını savunuyor. Soruşturma süreci, TikTok'un uygulamalarını daha şeffaf hale getirme ve bağımsız denetimlere açık olma gerekliliğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de TikTok'un özellikle gençler arasında yaygın kullanımı göz önüne alındığında, bu soruşturma Türkiye'deki düzenleyici kurumlar için de önemli bir referans noktası oluşturuyor. Türkiye'de çocukların çevrimiçi güvenliği konusunda benzer yasal düzenlemeler bulunmakla birlikte, uygulama ve denetim konusunda eksiklikler mevcut. BTK ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın bu alandaki çalışmaları, uluslararası standartlarla uyumlu hale getirilmelidir. Ayrıca, TikTok'un veri işleme politikaları Türkiye'de Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında incelenebilir. Türkiye, dijital platformların çocuk kullanıcılar üzerindeki etkisini azaltmak için Ofcom ve AB düzenlemelerini model alarak kendi yaptırım mekanizmalarını güçlendirebilir. Bu soruşturma, küresel teknoloji şirketlerinin ulusal yasalara uyumunun önemini bir kez daha hatırlatıyor.
