İngiltere'de sel riskine karşı oluşturulan devlet destekli reasürans sistemi Flood Re, yüksek maliyetli mülklerin yarattığı yük nedeniyle 'gerici' bir yapıya dönüşmekle suçlanıyor. Sistemin yönetimi, hasar ödemelerine tavan getirilmesi ve primlerin yükseltilmesi için kapsamlı bir reform hazırlığına başladı. Planlanan değişiklikler, özellikle sık sık sel felaketi yaşayan bölgelerdeki ev sahiplerini ve sigorta şirketlerini yakından ilgilendiriyor.
Gelişmenin arka planı
Flood Re, 2016 yılında İngiltere hükümeti tarafından sel riski yüksek bölgelerdeki konut sahiplerine uygun fiyatlı sigorta sunulmasını sağlamak amacıyla kuruldu. Sistem, sigorta şirketlerinden topladığı primlerle sel hasarlarını karşılıyor. Ancak son yıllarda iklim değişikliği nedeniyle artan sel olayları ve özellikle değeri yüksek olan ancak sel riski taşıyan lüks konutların sisteme dahil olması, Flood Re'nin mali dengesini bozdu.
İngiliz basınında yer alan haberlere göre, sistem şu anda en pahalı 100 bin konut için yılda ortalama 10 bin sterlinin üzerinde ödeme yapıyor. Bu durum, düşük gelirli hanelerin ödediği primlerle yüksek gelirli mülk sahiplerinin sübvanse edilmesine yol açtığı için 'gerici' olarak nitelendiriliyor. Yetkililer, reform kapsamında yüksek hasar taleplerine tavan konulmasını ve primlerin kademeli olarak artırılmasını öngörüyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Flood Re'nin karşı karşıya olduğu sorunlar, iklim değişikliğinin sigorta sektörü üzerindeki baskısını küresel ölçekte gözler önüne seriyor. Dünya genelinde sel, kasırga ve orman yangını gibi doğal afetlerin sıklığı ve şiddeti arttıkça, reasürans şirketleri daha yüksek primler talep ediyor. İngiltere'deki bu durum, gelişmiş ekonomilerde devlet destekli sigorta sistemlerinin sürdürülebilirliği konusunda önemli bir tartışma başlatıyor.
Özellikle ABD'deki Ulusal Sel Sigortası Programı (NFIP) ve Almanya'daki doğal afet sigortası modelleri benzer zorluklarla karşı karşıya. İklim risklerinin artması, sigorta primlerinin yüzde 20-30 oranında yükselmesine neden olurken, düşük gelirli hanelerin bu artışı karşılayamaması toplumsal bir sorun haline geliyor. Flood Re'nin reformu, diğer ülkeler için de bir model teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki Flood Re reformu, Türkiye'deki doğal afet sigortası sistemi DASK açısından da önemli dersler barındırıyor. Türkiye, deprem başta olmak üzere sel ve yangın gibi doğal afetlere karşı sigorta kapsamını genişletmeye çalışıyor. Artan iklim riskleri karşısında DASK'ın mali sürdürülebilirliği ve prim politikaları tartışma konusu. İngiliz modelindeki yüksek maliyetli risklerin sistemi zorlaması, Türkiye'de de benzer bir durumun yaşanmaması için erken uyarı niteliği taşıyor. Ayrıca, sigorta primlerinin sosyal adalet ilkesine uygun belirlenmesi gerektiği, Türkiye'nin afet yönetimi politikalarına ışık tutuyor.
