İngiltere'deki güvenlik yetkilileri, Kraliyet Deniz Piyadeleri'nin Rusya'ya ait olduğu belirlenen 'Smyrtos' adlı petrol tankerine el koymasının ardından Moskova yönetiminin misilleme yapacağını öngörüyor. Bu gelişme, Rusya'nın Ukrayna savaşını finanse etmek için kullandığı iddia edilen 'gölge filo' tankerlerine yönelik operasyonların ilk meyvesi olarak kayıtlara geçti. İngiliz Deniz Ticaret Odası (UK Chamber of Shipping) yetkilileri, tanker sahiplerine resmi bir uyarı yapılmadığını ancak sektörün gönüllü olarak daha yüksek bir teyakkuz seviyesine geçtiğini duyurdu.
Smyrtos operasyonu nasıl gerçekleşti?
Geçtiğimiz hafta Manş Denizi'nde gerçekleştirilen operasyonda, İngiliz özel kuvvetleri 'Smyrtos' tankerine binerek gemiyi ele geçirdi. Yetkililer, tankerin Rusya'nın yaptırım delme ağı olan 'gölge filo'nun bir parçası olduğunu ve Ukrayna'ya yönelik saldırılarda kullanılan petrolün taşınmasında rol oynadığını belirtti. Operasyonun ardından tanker İngiltere'nin güneyindeki bir limana çekilirken, mürettebatının sorgulandığı bildirildi. İngiltere Dışişleri Bakanlığı, bu adımın uluslararası hukuka uygun olduğunu ve Rusya'nın yaptırımları delme çabalarına karşı kararlılık gösterildiğini vurguladı.
Öte yandan İngiltere, Rusya'dan gelebilecek olası bir misillemeye karşı hazırlıklı olduğunu açıkladı. Uzmanlar, Moskova'nın benzer şekilde İngiliz gemilerine el koyabileceği veya diplomatik yollarla misilleme yapabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Kuzey Denizi ve Baltık Denizi'ndeki İngiliz bandıralı gemilerin risk altında olduğu belirtiliyor.
Gölge filo krizi büyüyor
Rusya'nın Ukrayna savaşını finanse etmek için oluşturduğu 'gölge filo', eski ve sigortasız tankerlerden oluşuyor. Bu gemiler, batılı ülkelerin uyguladığı petrol fiyat tavanı ve ambargolarını delmek için kullanılıyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, Rusya'nın ihraç ettiği ham petrolün yaklaşık yüzde 30'u bu gölge filo aracılığıyla taşınıyor. İngiltere, Avrupa Birliği ve ABD, bu filoyu dağıtmak için ortak operasyonlar yürütüyor. Ancak 'Smyrtos' operasyonu, bir gölge filo tankerine doğrudan el konulan ilk vaka olması açısından önem taşıyor.
İngiltere Deniz Ticaret Odası Başkanı Sarah Jackson, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Denizcilik sektörü olarak Rusya'nın olası misillemelerine karşı hazırlıklıyız. Ancak bu operasyon, uluslararası hukuka bağlılığımızın ve yaptırımların uygulanmasındaki kararlılığımızın bir göstergesidir" ifadelerini kullandı. Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, el koymayı "korsanlık" olarak nitelendirerek gerekli yanıtın verileceğini duyurdu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Boğazlar ve Karadeniz'deki deniz ticareti güvenliği açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, Rusya'nın gölge filo tankerlerinin geçişine izin verip vermeme konusunda hassas bir denge politikası izliyor. Montrö Sözleşmesi kapsamında savaş gemilerinin geçişini düzenleyen Türkiye, ticari gemiler için benzer bir kısıtlama uygulayamıyor. Ancak uluslararası yaptırımların artması ve benzer el koyma operasyonlarının yaygınlaşması, Türkiye'yi ticari ve hukuki açıdan zor durumda bırakabilir. Ayrıca Türk bandıralı gemilerin de hedef alınması riski, Denizcilik Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı'nın ek tedbirler almasını gerektirebilir.
