İngiltere'de rahim ağzı kanseri taramasını kaçıran milyonlarca kadın için yeni bir dönem başlıyor. Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), ülke genelinde yaklaşık 4 milyon kadının evde kendi kendine uygulayabileceği HPV test kitlerini sipariş etmesine olanak tanıyan bir program başlattı. Bu yeni uygulama, özellikle pandemi döneminde aksayan tarama hizmetlerinden yararlanamamış veya çeşitli nedenlerle hastanelere gidemeyen kadınları hedefliyor. Program kapsamında kadınlar, internet üzerinden veya telefonla sipariş edecekleri kitlerle, evlerinde rahim ağzı kanserine yol açabilen yüksek riskli HPV virüsünü tespit edebilecek.
Gelişmenin arka planı
Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biri olmaya devam ediyor. Her yıl binlerce kadının hayatını kaybetmesine neden olan bu hastalık, erken teşhisle büyük ölçüde önlenebiliyor. İngiltere'de NHS, 25-64 yaş arası kadınlara düzenli olarak rahim ağzı taraması yapılmasını öneriyor. Ancak son yıllarda tarama oranlarında ciddi bir düşüş yaşanmış durumda. Özellikle pandemi sonrası dönemde, hastane randevularının ertelenmesi ve kadınların jinekolojik muayenelerden çekinmesi nedeniyle milyonlarca kadının tarama programının dışında kaldığı tahmin ediliyor.
Yeni evde test kitleri, bu açığı kapatmayı hedefliyor. Kadınlar, kit içerisindeki çubukla vajinal örnek alarak numuneyi laboratuvara gönderecek. Test sonucu pozitif çıkan kadınlar, daha ileri tetkikler için NHS tarafından bilgilendirilecek ve gerekli tedavi sürecine yönlendirilecek. Uygulama, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan ve sağlık hizmetlerine erişimde zorluk çeken kadınlar için büyük kolaylık sağlayacak.
NHS yetkilileri, bu programın rahim ağzı kanseri vakalarını önemli ölçüde azaltabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, evde yapılan testlerin hastane ortamında yapılan testlerle aynı güvenilirlikte olduğunu, ancak bu sayede daha fazla kadının taramaya katılmasının beklendiğini ifade ediyor. İngiltere'de her yıl yaklaşık 3.200 kadına rahim ağzı kanseri teşhisi konuluyor ve 850 kadın bu hastalık nedeniyle yaşamını yitiriyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, yalnızca İngiltere ile sınırlı kalmıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), rahim ağzı kanserinin küresel olarak yok edilmesi için 2030 yılına kadar 90-70-90 hedeflerini belirlemiş durumda. Bu hedefler; kız çocuklarının yüzde 90'ının HPV aşısı olması, kadınların yüzde 70'inin 35 ve 45 yaşlarında yüksek hassasiyetli testlerle taranması ve tespit edilen lezyonların yüzde 90'ının tedavi edilmesini öngörüyor. İngiltere'nin evde test uygulaması, bu hedeflere ulaşmada önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Benzer uygulamalar, İsveç, Hollanda ve Avustralya gibi gelişmiş ülkelerde de başlatılmış durumda. Bu ülkelerde yapılan araştırmalar, evde test kitlerinin kadınların taramaya katılım oranını artırdığını ve HPV enfeksiyonlarının erken tespitinde etkili olduğunu gösteriyor. Küresel sağlık uzmanları, bu yöntemin özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde rahim ağzı kanseriyle mücadelede devrim yaratabileceğini ifade ediyor. Çünkü bu ülkelerde sağlık altyapısının yetersizliği ve kadınların jinekolojik muayenelere ulaşımındaki engeller, tarama oranlarının düşük kalmasına neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de rahim ağzı kanseri taraması, Sağlık Bakanlığı tarafından Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) aracılığıyla ücretsiz olarak yürütülüyor. Ancak tarama oranlarının istenilen düzeye ulaşmadığı biliniyor. İngiltere'nin evde test uygulaması, Türkiye'de de benzer bir modelin hayata geçirilmesi için örnek teşkil edebilir. Özellikle kırsal bölgelerde yaşayan kadınların sağlık kuruluşlarına erişimindeki zorluklar göz önüne alındığında, evde test kitleri Türkiye'de de tarama oranlarını artırabilir ve rahim ağzı kanseri kaynaklı ölümlerin azalmasına katkı sağlayabilir. Bu uygulamanın Türkiye'de hayata geçirilmesi durumunda, Sağlık Bakanlığı'nın dijital altyapısının buna uygun şekilde geliştirilmesi gerekecektir.
