İngiltere ve Polonya, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'i NATO müttefiklerinin Afganistan'daki katkılarını hafife almakla suçladı. İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın sözcüsü, ABD Savunma Bakanı'nın NATO ülkelerinin önemini küçümsemesinin "yanlış" olduğunu söyledi. Bu açıklama, Hegseth'in Afganistan'daki müttefik rolüne ilişkin sözlerinin ardından geldi.
Hegseth'in açıklamaları ve müttefiklerin tepkisi
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, geçtiğimiz günlerde Afganistan'daki NATO misyonuna ilişkin yaptığı değerlendirmede, müttefiklerin katkılarını sorgulayan ifadeler kullandı. Hegseth'in, Afganistan'daki güvenlik güçlerinin eğitimi ve danışmanlığı konusunda ABD'nin yükün büyük kısmını taşıdığını ima ettiği belirtiliyor. Ancak bu sözler, özellikle Afganistan'da önemli askeri ve sivil kayıplar veren İngiltere ve Polonya gibi ülkelerde rahatsızlık yarattı.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın sözcüsü, yaptığı yazılı açıklamada, "ABD Savunma Bakanı'nın NATO müttefiklerinin Afganistan'daki rolünü küçümsemesini yanlış buluyoruz. İngiltere, Afganistan'da 457 askerini kaybetti ve NATO misyonuna en büyük katkıyı sağlayan ülkelerden biri oldu. Bu tür açıklamalar, ortak güvenliğimize zarar verir" ifadelerini kullandı. Sözcü ayrıca, İngiltere'nin ittifak dayanışmasına verdiği önemin altını çizdi.
Polonya hükümetinden yapılan açıklamada ise, Hegseth'in sözlerinin "tarihi gerçeklerle bağdaşmadığı" vurgulandı. Polonya, Afganistan'da 41 askerini kaybetmiş ve özellikle Ghazni vilayetinde üstlendiği sorumlulukla biliniyor. Polonya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Müttefiklerimizin fedakarlıklarını sorgulamak yerine, ortak başarılarımıza odaklanmalıyız. NATO'nun Afganistan'daki varlığı kolektif bir çabaydı ve her üye kendi kapasitesi ölçüsünde katkı sundu" dedi.
NATO içinde artan gerilim
Hegseth'in açıklamaları, NATO içinde son dönemde artan gerilimin bir yansıması olarak görülüyor. ABD yönetimi, savunma harcamalarında adil paylaşım çağrısını yinelerken, Avrupalı müttefikler, Washington'un güvenlik taahhütlerini sorguladığı endişesini taşıyor. Özellikle Afganistan'dan çekilme sürecinde yaşananlar, ittifak içi güveni sarsmıştı. İngiltere ve Polonya'nın tepkisi, Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini güçlendirme ve ABD'ye olan bağımlılığı azaltma yönündeki çabalarını hızlandırabilir.
Uzmanlar, Hegseth'in sözlerinin, ABD'nin NATO'ya yönelik tutumunda bir değişikliğe işaret etmediğini, ancak müttefikler arasında iletişim eksikliğini gözler önüne serdiğini belirtiyor. Afganistan misyonu, 2001-2021 yılları arasında NATO'nun en büyük ve en uzun süreli operasyonuydu. İttifak, 50'den fazla ülkenin katılımıyla gerçekleştirilen misyonda, Afgan güvenlik güçlerinin eğitimi ve terörle mücadele için önemli kaynaklar ayırdı. Ancak 2021'deki kaotik çekilme, birçok müttefikin ABD'nin liderliğine olan güvenini sarstı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO içinde ABD ile zaman zaman görüş ayrılıkları yaşayan ancak ittifak dayanışmasına önem veren bir ülke. Afganistan'daki NATO misyonuna asker ve sivil katkı sağlayan Türkiye, özellikle Kabil Havalimanı'nın güvenliği gibi kritik görevler üstlendi. Hegseth'in açıklamaları, Türkiye'nin de müttefikler arasındaki eşitlik ve karşılıklı saygı ilkesine verdiği önemi teyit ediyor. Ankara, benzer şekilde, savunma harcamaları ve stratejik özerklik konularında ABD ile fikir ayrılıkları yaşıyor. Bu tür açıklamalar, Türkiye'nin Avrupa savunma işbirliğini güçlendirme ve NATO içinde daha etkin bir rol oynama çabalarını destekleyebilir. Ayrıca, ABD'nin müttefiklerine yönelik tutumundaki dalgalanmalar, Türkiye'nin çok yönlü dış politikasında denge arayışını sürdüreceğini gösteriyor.
