İngiltere’de deneysel peptidlerin internet üzerinden kontrolsüz satışı, bir uzman tarafından 'Vahşi Batı' olarak tanımlandı. Imperial College London’dan Profesör Channa Jayasena, bu maddelerin düzenlenmemiş satışının ciddi sağlık riskleri taşıdığını ve ölümlere yol açabileceğini belirtti. Peptidler, kas yapımı ve yaşlanma karşıtı etkileriyle biliniyor ancak çoğu klinik deneyden geçmemiş durumda. Regülasyon eksikliği, bu ürünlerin Fitness influencer'ları aracılığıyla popülerleşmesine neden oldu.
Arka plan: Denetimsiz satışlar ve artan popülerlik
Peptidler, vücutta doğal olarak bulunan kısa protein zincirleridir. Son yıllarda, özellikle sporcular ve fitness meraklıları arasında performans artırıcı olarak popüler hale geldi. Ancak çoğu peptid, insan kullanımı için onaylanmış değil ve uzun vadeli güvenlik verileri bulunmuyor. Satıcılar, bu ürünleri 'araştırma kimyasalları' olarak pazarlayarak düzenleyici boşluklardan yararlanıyor. Profesör Jayasena, 'İngiltere, bu denetimsiz satışlarla Vahşi Batı haline geldi' dedi. Ürünlerin çoğu, Çin gibi ülkelerden temin ediliyor ve herhangi bir kalite kontrolünden geçmiyor. BBC'nin yürüttüğü bir soruşturma, bazı satıcıların yan etkileri gizlediğini ve sahte iddialarla ürünleri tanıttığını ortaya koydu.
Hükümet yetkilileri, bu konuda denetim yapmanın zor olduğunu kabul ediyor. Sağlık Bakanlığı, peptidlerin tıbbi ürün olarak sınıflandırılması durumunda daha sıkı kontrole tabi olacağını ancak mevcut durumda gıda takviyesi olarak satıldığını belirtiyor. Bu durum, düzenleyici kurumlar arasında sorumluluğun dağılmasına neden oluyor. İlaç ve Sağlık Ürünleri Düzenleme Kurumu (MHRA), peptidleri kozmetik veya gıda takviyesi olarak sınıflandırdığı için denetim alanı dışında kalıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu sorun sadece İngiltere'ye özgü değil. Dünya genelinde, özellikle ABD ve Avrupa'da benzer endişeler yaşanıyor. Avrupa İlaç Ajansı, bu tür ürünlerin çevrimiçi satışına karşı uyarılarda bulunurken, üye ülkeler arasında uygulama farklılıkları var. ABD’de Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), yasa dışı peptid satışı yapan şirketlere karşı cezai işlem başlattı ancak internet üzerinden yapılan satışların kontrolü zor. Küresel çapta, peptid pazarının 2028 yılına kadar 60 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu büyüme, beraberinde sağlık risklerini de artırıyor. Uzmanlar, özellikle gençler arasında bu ürünlerin yaygınlaştığını ve yanlış kullanım sonucu hormon dengesizlikleri, karaciğer hasarı ve kalp sorunları görüldüğünü rapor ediyor.
İngiltere'deki durum, düzenleyici reform çağrılarını güçlendirdi. Profesör Jayasena, 'Bu ürünlerin satışı tamamen yasaklanmalı veya en azından reçeteye tabi olmalı' diyor. Ayrıca, sosyal medya platformlarının bu tür ürünlerin tanıtımını engellemesi gerektiğini vurguluyor. Bazı platformlar, içerik denetimi konusunda adımlar atmaya başladı ancak uygulama yetersiz kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de benzer bir trend gözlemleniyor. Özellikle sosyal medya üzerinden yapılan peptid ve performans artırıcı madde satışları, denetim eksikliği nedeniyle sağlık riski oluşturuyor. Sağlık Bakanlığı, bu tür ürünlerin takviye edici gıda olarak ruhsatlandırılmasında zorluklar yaşıyor. İngiltere’deki bu tartışma, Türkiye’de de düzenleyici çerçevenin güçlendirilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, Türk vatandaşlarının yurt dışından sipariş verdiği bu ürünlerin gümrük denetimleri artırılmalı. Küresel bir sorun olarak, Türkiye’nin Avrupa ve ABD ile eşgüdüm içinde hareket etmesi, halk sağlığını korumak açısından önem taşıyor.
