İngiltere hükümeti, Amerikan veri analizi şirketi Palantir Technologies ile Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) arasındaki tartışmalı sözleşmeyi, sözleşmedeki fesih maddesini kullanma yönünde artan baskılar nedeniyle yeniden incelemeye aldı. 2023 yılında imzalanan ve NHS'nin veri yönetimini modernize etmeyi amaçlayan anlaşma, hasta verilerinin gizliliği ve şirketin bazı ülkelerdeki insan hakları ihlalleriyle ilişkilendirilmesi nedeniyle eleştiriliyor. İngiltere Sağlık Bakanlığı, sözleşmenin detaylarını gözden geçirdiğini ve olası seçenekleri değerlendirdiğini doğruladı.
Sözleşmenin Arka Planı ve Tartışmalar
Palantir, 2023 yılında NHS ile 480 milyon sterlin değerinde bir sözleşme imzalayarak, NHS'nin Birleşik Krallık genelindeki veri altyapısını yönetmek için bir platform sağlamayı taahhüt etti. Bu sözleşme, NHS'nin dijital dönüşümü kapsamında, hasta kayıtları, randevu sistemleri ve sağlık verilerinin analizini içeriyor. Ancak, Palantir'in geçmişte ABD İç Güvenlik Bakanlığı ve İsrail ordusu gibi kurumlarla yaptığı çalışmalar, şirketi veri gizliliği konusunda tartışmalı hale getirdi.
İngiltere'de sivil toplum kuruluşları ve bazı milletvekilleri, sözleşmenin hasta verilerinin güvenliğini tehlikeye attığını ve şirketin etik olmayan uygulamalarını finanse ettiğini iddia ediyor. Özellikle, Palantir'in İsrail ile olan bağlantısı, Gazze'deki savaş sırasında şirketin sağladığı yazılımların kullanılması nedeniyle tepki çekiyor. Bu durum, İngiltere hükümetinin sözleşmeyi feshetmesi için yapılan çağrıları artırdı.
Sağlık Bakanlığı yetkilileri, sözleşmenin henüz feshedilmediğini, ancak fesih maddesinin kullanılıp kullanılmayacağının değerlendirildiğini belirtti. Fesih maddesi, tarafların belirli koşullar altında sözleşmeyi tek taraflı sonlandırmasına olanak tanıyor. Yetkililer, kararın titizlikle alınacağını ve NHS'nin veri güvenliğinin öncelikli olduğunu vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, yalnızca İngiltere'de değil, küresel çapta da yankı uyandırdı. Palantir, birçok ülkenin kamu kurumlarıyla benzer anlaşmalar yaparken, veri gizliliği endişeleri nedeniyle eleştirilerin hedefi oluyor. Avrupa Birliği'nin Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) gibi sıkı düzenlemeler, şirketlerin veri toplama ve işleme yöntemlerini sınırlandırıyor. NHS sözleşmesinin feshedilmesi, diğer ülkelerdeki benzer işbirlikleri için emsal teşkil edebilir.
Öte yandan, Palantir'in teknolojik kapasitesi, sağlık verilerinin analizinde büyük avantajlar sunuyor. İngiltere hükümeti, pandemi döneminde veri analizinin önemini görmüş ve NHS'nin dijitalleşmesini hızlandırmak istemişti. Bu nedenle, sözleşmenin feshi durumunda alternatif çözümler bulunması gerekecek. İngiltere, yerli teknoloji şirketlerini destekleme veya açık kaynaklı yazılımlara yönelme seçeneklerini değerlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, sağlık alanında dijital dönüşüm projeleri yürütürken, veri gizliliği ve ulusal güvenlik konularında benzer ikilemlerle karşı karşıya. Palantir gibi yabancı şirketlerle yapılan anlaşmalar, verilerin yurt dışına aktarılması riskini taşıyor. Türkiye'nin, kişisel verilerin korunması kanunu çerçevesinde, sağlık verileri gibi hassas bilgilerin işlenmesinde dikkatli olması gerekiyor. İngiltere'deki bu tartışma, Türkiye için bir uyarı niteliği taşıyor: Kamu kurumlarının dijitalleşme sürecinde, yerli ve milli çözümler ile veri egemenliği önceliklendirilmelidir. Aksi takdirde, etik ve hukuki sorunlarla karşılaşılabilir.
