İngiltere’de 4 Temmuz’da yapılacak genel seçimlere günler kala, anketlerde açık ara önde görünen İşçi Partisi lideri Keir Starmer, Gazze Şeridi’nde devam eden çatışmalara ilişkin önemli bir çıkış yaptı. Starmer, yaptığı açıklamada, “Bir sonraki başbakan olarak önceliğim, Gazze’deki acıyı durdurmak olacak” ifadelerini kullandı. Bu sözler, İşçi Partisi’nin özellikle Filistin yanlısı seçmenler arasında eleştirilen İsrail yanlısı tutumundan bir sapma olarak yorumlandı. Starmer’in bu çıkışı, partisinin Gazze’deki sivil can kayıpları ve insani felaket karşısında daha hassas bir politika izlemesi gerektiği yönündeki baskıların arttığı bir döneme denk geldi.
Gelişmenin Arka Planı
İşçi Partisi’nin gölge kabinedeki İçişleri Bakanı Andy Burnham, daha önce partisinin Gazze politikasına yönelik eleştirilerini sosyal medya üzerinden dile getirerek özür dilemişti. Burnham, paylaştığı mesajda, “Partimizin Gazze’deki İsrail saldırılarına karşı ilk tutumu hatalıydı. Bunun için üzgünüm” ifadelerini kullanmıştı. Bu özür, İşçi Partisi içindeki Filistin yanlısı kanadın sesini yükseltmesiyle birlikte geldi. Parti, Ekim 2023’te başlayan çatışmaların ardından İsrail’in kendini savunma hakkını desteklediğini açıklamış, ancak sivillerin hedef alındığı saldırılar ve Gazze’deki insani kriz derinleştikçe bu tutum parti içinde ve dışında sert eleştirilere maruz kalmıştı. Starmer’in son açıklamaları, bu eleştirileri dikkate aldığı şeklinde yorumlanıyor.
İşçi Partisi, seçim kampanyasında daha önce iki devletli çözümü savunduğunu vurgulamış, ancak Gazze’de ateşkes çağrısı yapmakta tereddüt etmişti. Starmer, son haftalarda yaptığı konuşmalarda “insani yardımların engelsiz girişi” ve “sivillerin korunması” konularına daha fazla vurgu yapmaya başlamıştı. Bu değişim, İşçi Partisi’nin Müslüman seçmenler ve sol kanattaki desteğini geri kazanma çabası olarak da görülüyor. Özellikle Londra, Birmingham, Leicester gibi yoğun Müslüman nüfusa sahip şehirlerde parti, Filistin yanlısı kampanyaların hedefi haline gelmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Starmer’in ‘acıyı durdurma’ sözü, İngiltere’nin Orta Doğu politikasında potansiyel bir değişimin sinyali olarak değerlendiriliyor. Mevcut Başbakan Rishi Sunak liderliğindeki Muhafazakar Parti hükümeti, İsrail’e koşulsuz destek veren bir tutum sergilemiş, ABD ile birlikte Birleşmiş Milletler’deki ateşkes çağrılarına çekimser kalmıştı. Starmer’in bu çıkışı, İngiltere’nin bölgedeki rolünü yeniden tanımlama potansiyeli taşıyor. İşçi Partisi’nin iktidara gelmesi halinde, İngiltere’nin İsrail yönetimine yönelik eleştirilerini artırması ve Filistin devletinin tanınması yönünde adımlar atması beklenebilir.
Öte yandan, Starmer’in bu söylemi, İngiltere’nin ABD ve Avrupa Birliği ile olan transatlantik ilişkilerinde de yeni bir denge arayışını yansıtıyor. Biden yönetimi, İsrail’e desteğini sürdürmekle birlikte, sivil kayıpların azaltılması için İsrail’e baskı yapıyor. Starmer’in tutumu, ABD’nin bu çizgisiyle uyumlu görünüyor. Ayrıca, birçok Avrupa ülkesi Filistin devletini tanıma yolunda adımlar atarken, İngiltere’nin de bu sürece dahil olması, küresel kamuoyunda Filistin davasının güçlenmesine katkı sağlayabilir. Ancak Starmer’in somut adımları seçim sonrasına bırakması, bu sözlerin ne kadar samimi olduğu sorusunu gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin Filistin davasına verdiği destek ve bölgedeki aktif diplomasisi açısından önem taşıyor. Türkiye, 7 Ekim’den bu yana Gazze’deki insani krize dikkat çekmek ve ateşkes sağlanması için yoğun çaba harcıyor. İngiltere’nin olası bir İşçi Partisi hükümetiyle daha dengeli bir Orta Doğu politikası izlemesi, Türkiye’nin İsrail-Filistin çatışmasında arabuluculuk rolünü güçlendirebilir. Starmer’in ‘acıyı durdurma’ söylemi, Türkiye’nin iki devletli çözüm vizyonuyla örtüşüyor. Ancak, bu söylemlerin seçim sonrası somut politika değişikliklerine dönüşüp dönüşmeyeceği belirsiz. Türkiye, İngiltere ile ikili ilişkilerde bu konuyu gündemde tutarak, Gazze’de kalıcı bir ateşkes ve insani yardım koridoru için uluslararası iş birliğini artırmayı hedefleyebilir. Ayrıca, İngiltere’nin tutumundaki bu olası değişim, Türkiye’nin Batılı müttefikleri nezdinde Filistin meselesine daha fazla dikkat çekmesine yardımcı olabilir.
