İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, yapay zeka (YZ) alanına yönelen devasa sermaye akışının finansal piyasalarda ani ve sert şoklara neden olabileceği uyarısında bulundu. Bailey, merkez bankasının bu yatırım dalgasını "çok dikkatli" bir şekilde izlediğini belirterek, değerlemelerin gerçek getirilerle desteklenmemesi halinde büyük bir düzeltme riskinin bulunduğunu söyledi. Uyarı, küresel piyasaların YZ kaynaklı iyimserlikle rekor seviyelere yaklaştığı bir dönemde geldi.
YZ yatırımları ve merkez bankalarının endişeleri
Bailey'in açıklamaları, son iki yılda hızla artan yapay zeka yatırımlarının finansal istikrar üzerindeki potansiyel etkilerine işaret ediyor. Özellikle ABD'de başta Nvidia olmak üzere yarı iletken ve YZ yazılım şirketlerinin piyasa değerleri astronomik boyutlara ulaştı. Bu şirketlerin hisseleri, küresel borsaların toplam değerinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Bailey, "Bu dalganın ne kadarının kalıcı, ne kadarının spekülatif olduğunu ayırt etmek zor. Ancak merkez bankası olarak bu hareketliliği yakından takip ediyoruz" ifadelerini kullandı.
İngiltere Merkez Bankası'nın Finansal Politika Komitesi, düzenli olarak yayımladığı raporlarda YZ yatırımlarının bankacılık sektörü ve genel finansal sistem üzerindeki yansımalarını değerlendiriyor. Bailey, YZ teknolojisinin verimlilik artışı sağlayabileceğini ancak aşırı iyimserliğin balon oluşturma riskini beraberinde getirdiğini vurguladı. Bu tür balonların patlaması durumunda, başta emeklilik fonları ve sigorta şirketleri olmak üzere geniş bir yatırımcı kitlesinin zarar görebileceğini belirtti.
Küresel piyasalar ve olası yansımalar
Yapay zeka etrafında şekillenen yatırım çılgınlığı yalnızca ABD ile sınırlı değil. Avrupa ve Asya piyasalarında da YZ bağlantılı şirketlere yoğun ilgi var. Çin, kendi YZ şampiyonlarını yaratma peşinde; Avrupa Birliği ise düzenleme konusunda adımlar atıyor. Bailey'in uyarısı, merkez bankalarının ortak endişesini yansıtıyor: YZ kaynaklı bir varlık balonu, küresel finansal istikrarı tehdit edebilir.
Uluslararası Para Fonu (IMF) da benzer uyarılarda bulunmuş, YZ hisselerindeki aşırı değerlemelerin piyasalarda kırılganlık yarattığını belirtmişti. Böyle bir senaryoda, ani bir satış dalgası likidite sıkıntısına yol açabilir ve merkez bankaları faiz politikalarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalabilir. Özellikle enflasyonla mücadele eden ekonomiler için bu, zorlu bir denge anlamına geliyor.
Bailey, İngiltere'nin Brexit sonrası ekonomik toparlanma çabaları ve yüksek enflasyonla mücadelesi sürerken, YZ balonunun patlaması halinde İngiliz finans sektörünün de olumsuz etkilenebileceğini ima etti. Bank of England'ın faiz indirim döngüsüne başlaması beklenirken, böyle bir şok para politikası stratejilerini altüst edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, küresel YZ yatırım dalgasının doğrudan merkezinde yer almasa da, finansal piyasaları ve ekonomisi dolaylı olarak etkilenebilir. Olası bir YZ balonu patlaması, küresel risk iştahını azaltarak gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akışını tersine çevirebilir; bu da TL üzerinde baskı ve dış finansman maliyetlerinde artış anlamına gelir. Öte yandan Türkiye, YZ alanında yetişmiş insan kaynağı ve teknoloji girişimleriyle bu dalgadan pay alabilir. Merkez Bankası'nın küresel finansal istikrarsızlığa karşı hazırlıklı olması, makro ihtiyati politikaları güçlendirmesi kritik önem taşıyor.
