İngiltere'de bir mahkeme, teknoloji devi Apple'a karşı iCloud hizmetleri nedeniyle açılması planlanan yaklaşık 5 milyar dolarlık toplu davanın önünü açtı. Rekabet Temyiz Mahkemesi'nin (CAT) kararı, milyonlarca İngiliz tüketicinin Apple'ı tekelci uygulamalarla suçlayan kolektif davaya katılmasının yolunu açıyor. Dava, Apple'ın bulut depolama hizmeti iCloud için abonelik ücretlerini şişirdiği ve kullanıcıları kendi platformuna bağımlı hale getirdiği iddiasına dayanıyor. Tüketici hakları savunucusu Justin Gutmann tarafından 2022 yılında açılan dava, Apple'ın uygulamalarında yalnızca kendi bulut depolama sistemini kullanma zorunluluğu getirerek rekabeti ihlal ettiğini öne sürüyor. Karar, AB dışında teknoloji devlerine karşı açılan en büyük toplu davalardan biri olarak kayıtlara geçerken, Apple'ın kullanıcı verilerini kendi ekosistemine hapsettiği yönündeki eleştirileri de yeniden gündeme taşıdı.
Gelişmenin arka planı
Davanın temelinde, Apple'ın iCloud hizmetini kullanıcılarına dayatması yatıyor. İddiaya göre Apple, iPhone, iPad ve Mac kullanıcılarının uygulama verilerini yedeklemesi için yalnızca kendi bulut depolama sistemini kullanmalarına izin veriyor, rakip hizmetleri engelliyor. Bu durum, kullanıcıları Apple'ın ekosistemine bağımlı hale getirirken, şirketin fahiş fiyatlar uygulamasına olanak tanıyor. Davanın başvurucusu Justin Gutmann, Apple'ın 2015 yılından bu yana 40 milyonu aşkın İngiliz kullanıcıdan fazladan ücret aldığını savunuyor. Mahkemenin kararı, davacıların lehine görünürken, Apple'ın itiraz etme hakkı bulunuyor. Şirket daha önce yaptığı açıklamalarda iddiaları reddetmiş, iCloud'un kullanıcılara güvenli ve kullanışlı bir hizmet sunduğunu belirtmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, Avrupa'da teknoloji devlerine karşı artan regülasyon ve toplu dava eğiliminin bir parçası. İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ardından kendi rekabet hukukunu şekillendirmesi, bu tür davaların önünü açıyor. Benzer şekilde AB, Dijital Pazarlar Yasası ile Apple gibi şirketlerin tekelci uygulamalarını sınırlamaya çalışıyor. Küresel ölçekte ise Apple, ABD'de Epic Games ile yaşadığı App Store davasının ardından birçok ülkede benzer iddialarla karşı karşıya. iCloud'un yanı sıra App Store komisyonları ve ödeme sistemleri de denetim altında. Uzmanlar, bu kararın diğer ülkelerdeki tüketici örgütlerine de ilham verebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Her ne kadar dava İngiltere'de görülse de, Apple'ın Türkiye'de de geniş bir kullanıcı tabanı bulunuyor. Türkiye'de de benzer tüketici hakları davalarının açılmasının önünde hukuki engeller bulunsa da, bu karar emsal teşkil edebilir. Özellikle yüksek enflasyon ve döviz kuru nedeniyle Apple ürünlerinin lüks tüketim haline geldiği Türkiye'de, tüketicilerin daha ucuz alternatiflere yönelmesi beklenirken, Apple'ın bağımlılık yaratan ekosistemi bu davanın Türkiye'de de tartışılmasına neden olabilir. Rekabet Kurumu'nun teknoloji devlerine yönelik soruşturmaları göz önüne alındığında, benzer bir sürecin Türkiye'de de yaşanması olası.
