İngiltere'de 4 bin 700 mil uzunluğundaki kanal ve nehir ağını yöneten Canal & River Trust, yaklaşık 8 bin gönüllünün desteğiyle faaliyetlerini sürdürüyor. 2012 yılında kurulan vakıf, ülkenin su yolu altyapısının bakımını, onarımını ve çevre koruma çalışmalarını yürütüyor. Gönüllüler, kilit bekçiliğinden çevre temizliğine kadar birçok görevi üstleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
Canal & River Trust, İngiltere'nin tarihi su yollarının korunması amacıyla kurulmuş bir yardım kuruluşudur. Vakıf, 2 bin millik kanal ve 2 bin 700 millik nehir olmak üzere toplam 4 bin 700 millik su yolunu yönetmektedir. Bu ağ üzerinde binden fazla kilit, 60'tan fazla baraj ve yüzlerce köprü bulunmaktadır. Vakfın gönüllü sayısı 8 bini aşmış durumda. Gönüllüler, haftada ortalama 3 saat çalışarak kilitlerin açılıp kapanması, çevre düzenlemesi ve ziyaretçi bilgilendirmesi gibi işleri yapıyor. Vakıf ayrıca eğitim programları düzenleyerek gönüllülerin su yolu mirası hakkında bilgi sahibi olmasını sağlıyor.
Bu gönüllülük sistemi, İngiltere'deki su yolu altyapısının yıllık bakım maliyetini önemli ölçüde düşürüyor. Hükümetten aldığı yıllık 50 milyon sterlinlik bütçeyi gönüllü emeğiyle birleştiren vakıf, bütçe kısıtlamalarına rağmen hizmet kalitesini korumayı başarıyor. Gönüllüler ayrıca taşkın risk yönetimi, biyolojik çeşitlilik izleme ve tarihi yapıların restorasyonunda da görev alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki bu gönüllü modeli, dünyadaki diğer su yolu yönetim kuruluşlarına da ilham kaynağı oluyor. Fransa'daki Voies Navigables de France ve Hollanda'daki Rijkswaterstaat gibi kurumlar, benzer gönüllü programları başlatmak için Canal & River Trust ile iş birliği yapıyor. Küresel iklim değişikliğiyle birlikte su yollarının önemi artarken, bu tür topluluk temelli yaklaşımlar sürdürülebilir altyapı yönetimi için örnek teşkil ediyor. Ayrıca, İngiltere'nin turizm gelirlerine katkı sağlayan kanal tekneleri ve rekreasyonel faaliyetler, gönüllüler sayesinde kesintisiz devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de DSİ ve belediyeler tarafından işletilen binlerce kilometrelik sulama kanalı, akarsu ve göl bulunuyor. İngiltere'deki gönüllü modeli, Türkiye'nin su yolu altyapısının bakım maliyetlerini düşürmek ve çevre bilincini artırmak için bir örnek oluşturabilir. Özellikle İstanbul'daki tarihi su yolları ve tarımsal sulama kanallarında benzer gönüllü programları hayata geçirilebilir. Bu yaklaşım, aynı zamanda kırsal kalkınma ve ekoturizm potansiyelini artırabilir. Düşük bütçeyle yüksek verim alınan bu model, Türkiye'nin altyapı yönetiminde yenilikçi çözümler arayışına katkı sağlayabilir.
