İngiltere Başbakanı Andy Burnham liderliğindeki hükümetin, Salı günü Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleriyle ticareti yasaklaması bekleniyor. Bu adım, iktidardaki İşçi Partisi için önemli bir konuda daha güçlü bir politika benimseme çabası olarak görülüyor; ancak kararın ABD Başkanı Donald Trump'ı kızdırma riski taşıdığı belirtiliyor. Yeni yaptırım rejimi, İsrail yerleşimlerinde üretilen malların İngiltere'ye ithalatını yasaklamayı ve bu yerleşimlerle ticari ilişkisi olan şirketlere yasal yaptırımlar uygulamayı içeriyor.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere'nin bu kararı, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen İsrail yerleşimlerine yönelik artan baskının bir parçası. İşçi Partisi içinde, özellikle genç üyeler ve sol kanat, Filistin yanlısı bir tutum sergilenmesi yönünde yoğun baskı yapıyor. Başbakan Burnham, partisinin tabanını memnun etmek ve Orta Doğu'da daha adil bir politika izlediği imajını güçlendirmek istiyor. Ancak bu hamle, İngiltere'nin en önemli müttefiki ABD ile ilişkileri gerilime sokabilir. Trump yönetimi, İsrail'e yönelik eleştirilere mesafeli duruyor ve yerleşim karşıtı adımları İsrail'e yönelik bir saldırı olarak görüyor.
İngiltere'nin yeni yaptırım rejimi, sadece yerleşim mallarının ithalatını değil, aynı zamanda bu yerleşimlerde faaliyet gösteren İngiliz şirketlerinin yatırımlarını da kısıtlayabilir. Ayrıca, yerleşimlerle iş yapan uluslararası şirketlere yönelik ikincil yaptırımlar da masada. Bu tür bir adım, Avrupa Birliği'nin daha önce aldığı önlemlerle uyumlu olacak ve İngiltere'nin Brexit sonrası dış politikada bağımsız hareket etme kapasitesini gösterecek. Ancak Trump yönetiminin, İngiltere'ye yönelik ticari veya diplomatik misilleme yapabileceği endişesi var.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'nin bu adımı, Orta Doğu barış süreci üzerinde önemli etkiler yaratabilir. Filistin yönetimi ve Arap ülkeleri, kararı memnuniyetle karşılayabilir; ancak İsrail, bunu meşru güvenlik çıkarlarına bir saldırı olarak görecektir. ABD'nin tutumu ise belirleyici olacak. Trump, görevde olduğu sürece İsrail'e koşulsuz destek veren bir çizgi izledi ve İngiltere'nin bu hamlesini kişisel bir hakaret olarak algılayabilir. NATO içinde de bir çatlak oluşabilir; zira İngiltere, ABD'nin en yakın müttefiklerinden biri. Öte yandan, Avrupa'da İsrail karşıtı duyarlılık artıyor; İrlanda, İspanya ve Belçika gibi ülkeler benzer adımlar atmaya hazırlanıyor. İngiltere'nin öncü rolü, diğer ülkeleri de cesaretlendirebilir.
Küresel ticaret açısından bakıldığında, yaptırımların doğrudan ekonomik etkisi sınırlı olacak; zira İngiltere'nin İsrail yerleşimlerinden ithalatı düşük hacimli. Ancak sembolik etkisi büyük. Uluslararası hukuk ve insan hakları savunucuları, kararı tarihi bir adım olarak nitelendiriyor. İsrail yanlısı lobiler ise İngiltere'nin tutumunu 'çifte standart' olarak eleştiriyor. Bu gerilim, İngiltere'nin uluslararası arenadaki itibarını hem güçlendirebilir hem de zayıflatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail yerleşimlerine yönelik uluslararası yaptırımları uzun süredir destekliyor ve Filistin davasını güçlü şekilde savunuyor. İngiltere'nin bu adımı, Türkiye'nin pozisyonunu güçlendirebilir ve Avrupa'da İsrail karşıtı rüzgarın arttığını gösteriyor. Ancak Ankara, Batı'nın çifte standartlarından şikayetçi: İngiltere'nin sadece yerleşimlere yaptırım uygulaması, Türkiye'nin İsrail'e yönelik daha kapsamlı yaptırım çağrılarını gölgeleyebilir. Yine de bu gelişme, Türkiye'nin uluslararası platformlarda Filistin konusundaki tezlerini savunması için yeni bir argüman sunuyor. Ayrıca, İngiltere ile ticari ilişkilerde olası bir yaptırım dalgası, Türk şirketlerini de etkileyebilir; zira bazı Türk firmaları İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteriyor olabilir. Türkiye'nin dikkatli bir denge gözetmesi gerekiyor.
