İngiltere'nin Bölgesel Denge ve Yerelleşmeden Sorumlu Bakanı Jim McMahon, İskoçya'ya gerçekleştirdiği resmi ziyarette yeni bir bağımsızlık referandumunun söz konusu olmadığını açıkça ifade etti. McMahon, Glasgow'da düzenlediği basın toplantısında, “Birleşik Krallık'ın dört ülkesi arasında ekonomik büyümeyi ve istikrarı önceliklendirmeliyiz. Yeni bir referandum, bu hedeflerden uzaklaşmamıza neden olur” dedi. Bakanın bu açıklaması, İskoç Ulusal Partisi'nin (SNP) yeniden bağımsızlık oylaması talepleriyle tırmanan siyasi gerilimin ortasında geldi.
Arka plan: Referandum tartışması neden yeniden alevlendi?
İskoçya, 2014 yılında yapılan bağımsızlık referandumunda yüzde 55'e karşı yüzde 45 oranında Birleşik Krallık'ta kalmayı tercih etmişti. Ancak 2016 Brexit referandumunun ardından İskoçya'nın AB'den ayrılmaya karşı oy kullanması, bağımsızlık yanlılarının elini güçlendirdi. SNP lideri John Swinney, “İskoçya'nın AB'ye dönüş için bir yol bulması şart. Westminster'in ekonomi politikaları bizi sürekli geriye götürüyor” diyerek yeni bir referandum çağrısını yineledi. Burnham ise “Referandum değil, somut eylem zamanı” sözleriyle bu çağrıyı reddetti.
Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükümeti, İskoçya ile ilişkileri iyileştirme ve yerelleşme yetkilerini artırma sözü vermişti. Ancak bağımsızlık yanlıları, bu adımların yetersiz olduğunu savunuyor. McMahon, ziyareti sırasında İskoçya'nın temiz enerji ve yapay zeka gibi sektörlerdeki potansiyeline vurgu yaparak, “Birlikte daha güçlüyüz” mesajını verdi.
Bölgesel ve küresel boyut: İskoç bağımsızlığının jeopolitik yansımaları
İskoçya'nın olası bağımsızlığı, yalnızca Birleşik Krallık'ın toprak bütünlüğü açısından değil, aynı zamanda NATO'nun Kuzey Atlantik güvenliği ve AB'nin genişleme politikaları açısından da kritik sonuçlar doğurabilir. İskoçya, nükleer caydırıcılık sisteminin bir parçası olan Trident denizaltılarına ev sahipliği yapıyor; bağımsızlık halinde bu varlığın statüsü belirsiz hale gelirdi. Ayrıca, İskoçya'nın AB üyeliğine başvurması durumunda, İspanya gibi kendi içinde bölgesel ayrılıkçı hareketlerle mücadele eden ülkelerin tutumu da önemli bir faktör.
Küresel ölçekte, İskoç bağımsızlık hareketi, Katalonya, Quebec ve Bask Bölgesi gibi diğer ayrılıkçı hareketlere örnek teşkil ediyor. Starmer hükümeti, Birleşik Krallık'ın bütünlüğünü korumak için ekonomik fayda ve ortak güvenlik temelinde bir anlatı oluşturmaya çalışıyor. Bu bağlamda, McMahon'ın referandumu reddeden açıklamaları, Londra'nın bu konudaki kararlılığını yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Birleşik Krallık’ın iç siyasetine dair bir tartışma olsa da, dolaylı olarak uluslararası ilişkilerdeki dengeyi etkileyebilir. Türkiye, Avrupa’da bölgesel yönetim ve egemenlik konularında hassas bir konumda yer alıyor. İskoçya’nın bağımsızlık çabaları, özellikle Kıbrıs gibi benzer yapısal sorunlarla mücadele eden bölgelerde emsal teşkil edebilir. Ayrıca, Birleşik Krallık’taki siyasi istikrar, Türkiye ile olan ticari ve askeri ilişkilerin sürdürülebilirliği açısından önem taşıyor. Türkiye, Birleşik Krallık’ın bütünlükçü yaklaşımını kendi ulusal çıkarlarıyla uyumlu buluyor.
