İngiltere hükümeti, ülkede son aylarda artan Yahudi karşıtı (antisemitik) saldırı dalgasının arkasında İran'ın olduğunu resmen duyurdu. Başbakanlık ofisi tarafından yapılan açıklamada, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) Birleşik Krallık'ta terör örgütü olarak sınıflandırılacağı ve hükümete terör saldırılarını önlemek için ek ulusal güvenlik yetkileri verileceği bildirildi. Karar, Londra ve çevresinde Yahudi toplumunu hedef alan şiddet eylemlerinin ardından geldi.
Gelişmenin arka planı: Artan antisemitizm ve İran bağlantısı
İngiltere İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılının ilk çeyreğinde Yahudi karşıtı olaylarda yüzde 45 artış kaydedildi. Polis kayıtları, özellikle Londra'nın kuzeyindeki Yahudi mahallelerinde fiziksel saldırı, sözlü taciz ve sinagog hedefli vandalizm vakalarında belirgin bir yükseliş olduğunu gösteriyor. İstihbarat birimlerinin yaptığı analizler, bu eylemlerin bir kısmının İran destekli gruplarca koordine edildiğini ortaya koydu. İngiltere Güvenlik Bakanı Tom Tugendhat, yaptığı yazılı açıklamada, "İran rejimi, Birleşik Krallık dahil Batı ülkelerinde nefret suçlarını kışkırtmak ve istikrarsızlık yaratmak için vekil güçler ve propaganda ağları kullanıyor. Devrim Muhafızları'nın terör listesine alınması, bu tehdide karşı net bir caydırıcıdır" ifadelerini kullandı.
Hükümetin alacağı yeni güvenlik yetkileri kapsamında, polis ve istihbarat birimlerine şüpheli finansal akışları izleme, dijital platformlarda nefret söylemini hızlıca kaldırma ve şüpheli yabancı ajanları sınır dışı etme konularında genişletilmiş yetkiler verilecek. Ayrıca, Yahudi okulları ve ibadethaneleri çevresinde güvenlik önlemleri artırılacak. Karar, muhalefet partileri tarafından genel olarak desteklenirken, sivil toplum örgütleri ifade özgürlüğü ve göçmen hakları konusunda uyarılarda bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut: İran ile gerilim tırmanıyor
İngiltere'nin bu hamlesi, Batılı ülkelerin İran'a yönelik yaptırım ve baskı politikalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD, 2019 yılında Devrim Muhafızları'nı terör örgütü listesine alırken, Avrupa Birliği üyesi ülkeler bu adımı atmamıştı. İngiltere'nin kararı, Avrupa'da benzer adımların atılması için öncü olabilir. Öte yandan, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, kararı "düşmanca ve yasa dışı" olarak nitelendirerek, "İngiltere'nin bu provokatif adımı bölgesel istikrara zarar verecektir" açıklamasında bulundu. Analistler, bu gelişmenin İran'ın nükleer programı ve Orta Doğu'daki vekalet savaşlarıyla bağlantılı olarak daha geniş bir jeopolitik gerginliğin yansıması olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere-İran arasındaki bu gerilim, Türkiye'nin komşusu İran ile olan ilişkilerini ve bölgesel politikalarını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, İran ile enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında iş birliği yaparken, Batılı müttefiklerinin İran'a yönelik baskıları arasında denge kurmak zorunda. Devrim Muhafızları'nın terör listesine alınması, Türkiye'de FETÖ ve PKK ile mücadelede kullanılan terör listeleri açısından emsal oluşturabilir. Ayrıca, İngiltere'deki Türk ve Yahudi toplumları arasındaki hassas dengeler, bu kararın sosyal yansımalarını Türkiye'nin takip etmesini gerektiriyor. Küresel ölçekte ise bu adım, Batı-İran çatışmasını derinleştirerek Orta Doğu'da yeni bir kriz alanı yaratabilir.
