Birleşik Krallık Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA), Google'ın arama motoru pazarındaki hakim konumuna yeni rekabet koşulları getiren bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu. Londra merkezli otorite, Amerikan teknoloji devinin arama sonuçlarında kendi hizmetlerini kayırmasını önlemek ve rakiplere adil bir alan sağlamak amacıyla kapsamlı bir çerçeve oluşturdu. Karar, dijital pazarlarda rekabetin korunmasına yönelik küresel çabaların bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
CMA'nın yeni yükümlülükleri, Google'ın arama algoritmasını ve reklam politikalarını daha şeffaf hale getirmesini öngörüyor. Buna göre şirket, arama sonuçlarında kendi ürünlerini (örneğin Google Alışveriş, Google Haritalar) rakiplerinden daha üst sıralara koyamayacak. Ayrıca, üçüncü taraf arama motorlarının Google'ın verilerine erişimi kolaylaştırılacak ve kullanıcıların varsayılan arama motorunu değiştirme seçenekleri artırılacak. Düzenleme, 2023'te kabul edilen Dijital Piyasalar, Rekabet ve Tüketici Yasası'na dayanıyor ve CMA'ya büyük teknoloji şirketlerini denetleme yetkisi veriyor.
Google'ın Birleşik Krallık arama pazarındaki payı yüzde 90'ın üzerinde seyrediyor. CMA, şirketin pazar gücünü kötüye kullanarak reklam fiyatlarını yapay olarak yüksek tuttuğunu ve tüketicilere daha az seçenek sunduğunu tespit etti. Yeni kurallar, 90 gün içinde yürürlüğe girecek ve ihlaller halinde Google'a küresel cirosunun yüzde 10'una kadar para cezası kesilebilecek. Şirket, karara itiraz edebileceğini ancak kurallara uymak için çalışacağını açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Birleşik Krallık'ın bu hamlesi, Avrupa Birliği'nin 2022'de yürürlüğe giren Dijital Piyasalar Yasası'na benzer bir yaklaşım sergiliyor. AB düzenlemesi de Google, Apple ve Meta gibi teknoloji devlerine benzer yükümlülükler getirmişti. ABD'de ise Adalet Bakanlığı, Google'a karşı benzer gerekçelerle antitröst davası açmış durumda. CMA'nın kararı, küresel çapta büyük teknoloji şirketlerine yönelik düzenleyici baskının arttığı bir döneme denk geliyor. Özellikle yapay zeka destekli arama araçlarının yükselişi, Google'ın tekelini daha da tartışmalı hale getiriyor. Uzmanlar, bu tür düzenlemelerin inovasyonu teşvik edebileceğini ancak uygulamanın karmaşık olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de de Rekabet Kurumu'nun Google'a yönelik benzer soruşturmalarını hatırlatıyor. 2018'de Türkiye'ye 93 milyon lira ceza kesilen Google, arama sonuçlarında yerel rakiplere karşı avantajlı konumdaydı. CMA'nın kararı, Türk düzenleyicileri için bir emsal teşkil edebilir ve dijital pazarlarda daha sıkı denetimlerin önünü açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa ile ticari entegrasyonu göz önüne alındığında, bu tür küresel regülasyonların yerel ekonomiye yansımaları olabilir. Reklam verenler ve küçük işletmeler için daha adil bir rekabet ortamı sağlanması, Türk tüketicilere de yansıyacak fiyat avantajları yaratabilir.
